Absolvo te! Komizm w pierwszych rosyjskich utworach fantastycznych

Autor

DOI:

https://doi.org/10.32612/uw.2543618x.2022.pp.191-220

Słowa kluczowe:

komizm, literatura rosyjska, dzieła fantastyczne, Nikołaj Karamzin, Aleksandr Bestużew-Marlinski, Antoni Pogorelski, Orest Somow, Nikołaj Gogol, Aleksander Puszkin, Iwan Turgieniew, Fiodor Dostojewski

Abstrakt

Artykuł analizuje pierwsze opowiadania współczesnej rosyjskiej literatury fantastycznej pod kątem jej motywów komicznych. Zidentyfikowano źródła i formy komizmu, a także ich znaczenie i powody, dla których twórcy, którzy stworzyli podwaliny rosyjskiego gatunku fantastycznego, wykorzystali elementy komiczne na przełomie XVIII i XIX w. Pierwsi autorzy rosyjskiej literatury fantastycznej, jak Mikołaj Karamzin, Aleksander Bestużew-Marlinski, Antoni Pogorelski czy Orest Somow, pozostawali pod silnym wpływem nurtów przedromantycznych, dla których komizm był kategorią zupełnie dziwną, wbrew ich naturze. Jednak nieco później bardziej popularni rosyjscy pisarze fantastyczni, jak Mikołaj Gogol, Aleksander Puszkin, Iwan Turgieniew i Fiodor Dostojewski, twórcy literatury fantastycznej tamtego okresu, nie unikali w swoich utworach elementów komicznych.

Wyświetlenia: 16Pobrania: 2

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Bibliografia

Bestužev-Marlinskij A., Krovʹ za krovʹ http://az.lib.ru/b/bestuzhewmarlins_a_a/text_0140.shtml [dostęp: 15.02.2022].

Bystroń J., Komizm, Lwów–Warszawa: Książnica Atlas 1939.

Dostojewski F., Bobok, przeł. M. Leśniewska [w:] Opowieści niesamowite. Groza i niesamowitość w prozie rosyjskiej XIX i początku XX w., red. R. Śliwowski. Warszawa, Państwowy Instytut Wydawniczy, 1977.

Dziemidok B., O komizmie. Od Arystotelesa do dzisiaj, Gdańsk: słowo/obraz terytoria 2011.

Garczyński S., Anatomia komizmu, Poznań: Krajowa Agencja Wydawnicza 1989.

Gogol M., Wij, przeł. J. Wyszomirski [w:] Opowieści niesamowite. Groza i niesamowitość w prozie rosyjskiej XIX i początku XX w., red. R. Śliwowski. Warszawa, Państwowy Instytut Wydawniczy, 1977.

Jakubowski W., Sentymentalizm w Rosji i proza narracyjna końca XVIII w. [w:] Historia literatury rosyjskiej, red. M. Jakóbiec, Warszawa: PWN, 1978.

Karamzin N., Zapiski starogo moskovskogo žitelâ, Moskva: Moskovskij rabočij 1986.

Krestova L., Povestʹ N.M. Karamzina „Sierra-Morena”, http://lib.pushkinskijdom.ru/Default.aspx?tabid=6563 [dostęp: 1.04.2022].

Kuipers G., Good Humor, Bad Taste: A Sociology of the Joke, New York: Walter de Gruyter 2006. DOI: https://doi.org/10.1515/9783110898996

Kuipers G., The sociology of humor [w:] The Primer of Humor Research, red. V. Raskin, Berlin–New York Mouton de Gruyter 2008. DOI: https://doi.org/10.1515/9783110198492.361

Lauer R., Geschichte der Russischen Literatur, München: C.H. Beck 2000.

Literaturnaâ ènciklopediâ terminov i ponâtij, red. A. Nikolûkin. Intelvak, Moskva 2001.

Literaturnyj ènciklopedičeskij slovarʹ, red. V. Koževnikov, P. Nikolaev. Moskva: Sovetskaâ ènciklopediâ 1987.

Minois G., Historia śmiechu i drwiny, Warszawa: Aletheia 2021.

Muŝenko E., Skobelev V., Krojčik L., Poètika skaza, Voronež: Izd-vo Voronežskogo universiteta 1978.

Nikolaev D., Smeh Ŝedrina: očerki satiričeskoj poètiki, Moskva: Sov. pisatelʹ 1988.

Pogorielski A., Lafertowska Makownica, przeł. I. Bajkowska [w:] Opowieści niesamowite. Groza i niesamowitość w prozie rosyjskiej XIX i początku XX w., red. R. Śliwowski. Warszawa, Państwowy Instytut Wydawniczy, 1977.

Puszkin A., Dama pikowa, tłum. S. Pollak [w:] Opowieści niesamowite. Groza i niesamowitość w prozie rosyjskiej XIX i początku XX w., red. R. Śliwowski. Warszawa, Państwowy Instytut Wydawniczy, 1977.

Puszkin A., Trumniarz, tłum. S. Pollak [w:] A. Puszkin, Opowieści. Wrocław – Warszawa–Kraków–Gdańsk: Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, 1973

Russkaâ fantastika XIX veka, http://www.rusf.ru/rsf-XIX/karamzin.htm [dostęp: 04.04.2022].

Russkaâ fantastičeskaâproza èpohi romantizma (1820 - 1840 gg.): Sbornik proizvedenij, red. A. Karpov, Sankt Peterburg: Izdatelʹstvo Leningradskogo universiteta 1991.

Saltykov-Ŝedrin M., Pisʹma A. N.Pypinu. Meždu 6 i 19 noâbrâ 1876, Petersburg [w:] Saltykov-Ŝedrin M., Sobranie sočinenij v 20 tomah, Moskva: Hudožestvennaâ literatura 1976.

Semczuk A., Iwan Turgieniew [w]: Historia literatury rosyjskiej, red. M. Jakóbiec, Warszawa: PWN 1976.

Slovarʹ literaturovedčeskih terminov, red. L. Timofeev, S. Turaev, Moskva: Prosveŝenie 1974.

Slovarʹ literaturovedčeskih terminov, red. S. Belokurova, http://gramma.ru/LIT/?id=3.0 [dostęp: 1.04.2022].

Somov O., Kievskie vedʹmy, https://www.litmir.me/br/?b=41253&p=1 [dostęp: 30.01.2022].

Tolkovyj slovarʹ russkogo âzyka, red. S. Ožegov, N. Švedova, https://slovarozhegova.ru/ [dostęp: 1.04.2022].

Turgieniew I., Stuk… Stuk… Stuk!, tłum. M. Brzozowska [w:] I. Turgieniew, Dzieła wybrane, t. III, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1955.

Wielki słownik polsko-rosyjski, red. D. Hessen, R. Stypuła. Warszawa–Moskwa: Wiedza Powszechna – Russkij Âzyk 1988.

Żygulski K., Wspólnota śmiechu. Studium socjologiczne komizmu. Warszawa: PIW 1976.

Przegląd Środkowo-Wschodni - okładka 7/2022

Opublikowane

07.12.2022

Jak cytować

Cudowski, T. (2022). Absolvo te! Komizm w pierwszych rosyjskich utworach fantastycznych. Przegląd Środkowo-Wschodni, 7, 191-220. https://doi.org/10.32612/uw.2543618x.2022.pp.191-220

Inne teksty tego samego autora