Fantazmaty wolności w dobie niewoli – na podstawie analizy intermedialnych kontekstów Album od Ziemian znad Niemna H. Sienkiewiczowi (1875–1900)

Autor

DOI:

https://doi.org/10.32612/uw.2543618x.2022.pp.31-59

Słowa kluczowe:

Henryk Sienkiewicz, intermedialność, szlachta dawnych ziem litewsko- białoruskich, malarstwo, recepcja

Abstrakt

Artykuł poświęcono szczegółowej ocenie kontekstów intermedialnych daru jubileuszowego Album od Ziemian znad Niemna H. Sienkiewiczowi (1875–1900), stanowiącego ciekawe, choć dotychczas niezbadane, świadectwo recepcyjne końca XIX wieku. Oprócz części laudacyjnej w adresie znalazły się ilustracje z motywami litewskimi artystów związanych z Wileńszczyzną: F. Ruszczyca, H. Weyssenhoffa, K. Alchimowicza, H. Romerówny, J. Bałzukiewicza, St.F. Fleury’ego i K. Witkowskiego. Analizie poddano werbalny i ikoniczny przekaz albumu, interakcje jego symbolicznych i perswazyjnych treści, w tym współbrzmienia literackie i ideowe z ówczesną liryką litewską (Trakų pilis J. Mačiulisa i Lietuvos griuvėsių himnas J. A. Herbačiauskasa).

Wyświetlenia: 18Pobrania: 3

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Bibliografia

Materiały archiwalne

Album od Ziemian znad Niemna H. Sienkiewiczowi (1875-1900), Pałacyk Henryka Sienkiewicza w Oblęgorku, Oddział Muzeum Narodowego w Kielcach, nr inw. MNKi/S/186.

Korespondencja i papiery Wandalina Szukiewicza z lat 1839‒1920, BN Eps III 2947, k. 64‒65, s. 72–73.

Materiały ikonograficzne

Dmochowski W. [winieta z motywami litewskimi] [w:] А.Г. Киркор, П. Кукольник, Черты изъ исторіи и жизни литовского народа, Вильна: Въ Типoграфiи Осипа Завадского 1854, nlb.

Fleury S. [Stanisław Filibert Fleury] Keleivis prie vartų (1900) [akwarela], Litewskie Narodowe Muzeum Sztuki (Lietuvos nacionalinis dailės muziejus), nr inw. LNDM T 7281.

Oziębłowski J., Witold W. K. L. [litografia] [w:] Wilno od początków jego do roku 1750 przez J. I. Kraszewskiego, t. I na nowo poprawiony i przerobiony, Wilno: nakładem i drukiem Józefa Zawadzkiego 1840, nlb.

Ruszczyc F., Ruiny zamku w Krewie i szkic herbu Pogoń [projekt adresu dla H. Sienkiewicza, rys. ołówek 37 x 26,5, Rys.Pol.16133/1 MNW – Kolekcja Rysunku Polskiego, Zbiory Muzeum Narodowego w Warszawie] https://cyfrowe.mnw.art.pl/pl/katalog/822525 [dostęp: 20.09.2021].

Sleńdziński W., Sen Gedymina (1897) [fotografia obrazu olejnego]. Galeria im. Sleńdzińskich w Białymstoku, oprac. zbior., Białystok 2004, (nr inw. GSL/AVIII/221/29 http://cyfrowa.galeriaslendzinskich.pl/wincenty‒slendzinski/118-sen-gedymina.html [dostęp: 20.09.2021].

Opracowania

Basanavičius J., Apie senovės lietuvių pilis, „Auszra” 1883, nr 1, s. 15–18; nr 2, s. 36–41; nr 3, s. 61–64; nr 4, s. 97–102; nr 5, s. 129–135; nr 6, s. 163-169; nr 8‒10, s. 236–242; 1884, nr 1–3, s. 37–52.

Blombergowa M.M., W sprawie towarzystw naukowych działających w Wilnie w XIX i początku XX wieku, „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki” 1992, nr 1

Gerbačiauskas J. [Juozapas Albinas Herbačiauskas], Lietuvos griuvėsių himnas, „Gabija” (Kraków) 1907.

Greimas A.J., Lietuvių mitologijos studijos, sud. K. Nastopka, Vilnius: Baltos lankos 2005.

Ilgiewicz H., Towarzystwo Miłośników Starożytnictwa i Ludoznawstwa (1899‒1907) [w:] eadem, Societates Academicae Vilnenses: Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Wilnie (1907‒1939) i jego poprzednicy, Warszawa: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego 2008.

Jankowski Cz., Krewo [w:] idem, Powiat oszmiański. Materjały do dziejów ziemi i ludzi, zebr. i wyd. Cz. Jankowski, cz. 2, Petersburg: Księgarnia K. Grendyszyńskiego, Kraków: G. Gebethner i Spółka 1897.

Katalog wystawy sienkiewiczowskiej, „Sport” 1901, nr 15.

[Kłos Juliusz] Wilno. Przewodnik krajoznawczy Juljusza Kłosa, wyd. III popr., Wilno: Wydawnictwo Wileńskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego 1937.

Królikiewicz E., Terytorium ruin. Ruina jako obraz i temat romantyczny, Kraków: Universitas 1993.

Lazdynas G., Maironio „Trakų pilis“: tarp „aukso amžiaus“ ir griuvėsių motyvo, https://www.lkma.lt/site/archive/metrastis/XXXVII/lkma-metrastis_t37_Lazdynas.pdf [dostęp: 2.09.2021].

Listy Wandalina Szukiewicza do Lucjana Uziębły i Władysława Zahorskiego, opr. H. Ilgiewicz [w:] Nieznane listy z Ziem Zabranych, red. St. Wiech, Kielce: Wydawnictwo Uniwersytetu Jana Kochanowskiego 2016.

Ludorowski L., Jubileusz Henryka Sienkiewicza 1900, Lublin: Towarzystwo im. Henryka Sienkiewicza Zarząd Główny 2001.

Łotman J., Uniwersum umysłu. Semiotyczna teoria kultury, przeł. i przedmowa B. Żyłko, Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego 2008.

Maironis [Jonas Mačiulis-Maironis], Trakų pilis, [w:] idem, Pavasario balsai, įvadas M. Žvirgždas, 28 wyd., Vilnius: Lietuvių literatūros ir tautosakos institutas 2012.

Piatigorski A., O możliwościach analizy tekstu jako pewnego typu sygnału [w:] Semiotyka kultury, wyb. i oprac. E. Janus, M.R. Mayenowa, przedmowa S. Żółkiewski, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1975.

Romanowski A., Pozytywizm na Litwie. Polskie życie kulturalne na ziemiach litewsko-białorusko-inflanckich w latach 1864‒1904, Kraków: Universitas 2003.

Ruszczyc F., Dziennik, cz. 1: Ku Wilnu 1894‒1919, wyb., układ, oprac. i wstęp E. Ruszczyc, Warszawa: Secesja 1994.

Sienkiewicz H., Ogniem i mieczem. Powieść z lat dawnych, t. 1, wyd. czwarte przejrz. i popr., Warszawa: Nakład Gebethnera i Wolffa. Druk W. Ratyńskiego 1889.

Słoka E., Romantyczna hydrografia Litwy, „Literatūra” 1995, nr 35(2).

Sprawozdanie z obchodu Jubileuszu Henryka Sienkiewicza, „Kraj” 1990, nr 50 [dodatek specjalny].

Sulimczyk [Lucjan Uziębło], Z wczorajszego Wilna: ś.p. Stefan Syrwid i inni miłośnicy pamiątek krajowych, „Słowo” (Wilno) 1930, nr 4.

Wiśniewska I., Kalendarium życia i twórczości Elizy Orzeszkowej, t. 2: 1897–1910, Warszawa: Fundacja Akademia Humanistyczna, Instytut Badań Literackich PAN 2014 [hasło 2618].

Zasztowt L., Wileńscy miłośnicy „starożytności” w latach 1899–1914, „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki” 1990, nr 35(2).

Przegląd Środkowo-Wschodni - okładka 7/2022

Opublikowane

07.12.2022

Jak cytować

Szulska, I. (2022). Fantazmaty wolności w dobie niewoli – na podstawie analizy intermedialnych kontekstów Album od Ziemian znad Niemna H. Sienkiewiczowi (1875–1900). Przegląd Środkowo-Wschodni, 7, 31-59. https://doi.org/10.32612/uw.2543618x.2022.pp.31-59

Inne teksty tego samego autora