Стварэнне i дзейнасць Беларускага аб’яднання ў Генеральнай акрузе «Латвія» (1941–1944)
DOI:
https://doi.org/10.32612/uw.2543618x.2019.pp.185-239Słowa kluczowe:
Latvia, Belarusians, World War II, occupation, collaborationAbstrakt
W wyniku ofensywy wojsk niemieckich latem 1941 r. Łotwa dostała się pod okupację III Rzeszy. Struktura narodowościowa Łotwy cechowała się różnorodnością. Wśród najliczniejszych grup mniejszościowych znajdowali się Białorusini. Niemieckie władze okupacyjne, stosując zasadę „dziel i rządź”, były skłonne przyznać Białorusinom pewną autonomię kulturalno-oświatową. Miejscowa inteligencja białoruska upatrywała w tym szansę na umocnienie własnych wpływów w Łatgalii, którą traktowano jako część tzw. białoruskiego obszaru etnograficznego. W związku z tym, kierując się zimną polityczną kalkulacją, podjęto współpracę z okupantem. W 1941 r. w Rydze i Dyneburgu utworzono Białoruski Komitet Narodowy (od wiosny 1942 r. Zrzeszenie Białoruskie) w Okręgu Generalnym Łotwa. Głównym kierunkiem działalności tej organizacji była działalność społeczna i kulturalno-oświatowa wśród mieszkańców Łatgalii. Prowadzono chóry i zespoły artystyczne, działalność wydawniczą i kulturalno-oświatową. Ponadto podejmowano próby wprowadzenia języka białoruskiego do świątyń katolickich i prawosławnych. Dążono do obsadzenia administracji cywilnej i samorządów na szczeblu niższym i średnim w niektórych gminach Łatgalii osobami narodowości białoruskiej. Za priorytet w działalności Białorusinów należy jednak uznać organizację szkolnictwa w języku ojczystym. Aktywność białoruska wywołała zaniepokojenie wielu Łotyszy, ponieważ przywódcy łotewskich Białorusinów liczyli się z możliwością przyłączenia w przyszłości Łatgalii do Białorusi. Z wielu powodów „akcja białoruska” na Łotwie pod okupacją niemiecką nie odniosła większego sukcesu.
Pobrania
Bibliografia
Biełaruskaje żyćcio ŭ Łatvii, „Biełaruski Hołas” 1943, 24 vierаśnia.
Garbiński J., Turonek J., Białoruski ruch chrześcijański XX wieku. Słownik biograficzno-bibliograficzny, Warszawa 2003.
Madajczyk Cz., Faszyzm i okupacja 1938–1945. Wykonywanie okupacji przez państwa Osi w Europie, t. 1, Poznań 1983.
Беларускае жыцьцё ў Латвіі, «Раніца» 1942, 15 лютага.
Беларускае жыцьцё ў Латвіі, «Раніца» 1942, 18 кастрычніка.
Беларускае жыцьцё ў Латвіі, «Раніца» 1942, 20 верасня.
Беларускае жыцьцё ў Латвіі, «Раніца» 1942, 25 снежня.
Беларускае жыцьцё ў Латвіі, «Раніца» 1942, 26 ліпеня.
Беларускае жыцьцё ў Латвіі, «Раніца» 1942, 29 сакавіка – 5 красавіка.
Беларускае жыцьцё ў Латвіі, «Раніца» 1943, 17 студзеня.
Беларускае жыцьцё ў Латвіі, «Раніца» 1943, 22 лютага.
Беларускае жыцьцё ў Латвіі, «Раніца» 1943, 25 ліпеня.
Беларускае жыцьцё ў Латвіі, «Раніца» 1943, 28 лютага.
Беларускае жыцьцё ў Латвіі, «Раніца» 1943, 31 студзеня.
Беларускае жыцьцё ў Латвіі, «Раніца» 1944, 2 красавіка.
Беларускае жыцьцё ў Латвіі, «Раніца» 1944, 9 студзеня.
Беларускае жыцьцё ў Лацьвіі, «Раніца» 1944, 21 мая.
Беларусы ў Латвіі, «Раніца» 1941, 20 лістапада.
Брылеўская Л., Сьцежкі жыцьця [у:] В. Адзінец, Паваенная эміграцыя: скрыжаваньні лёсаў. Зборнік успамінаў, Мінск 2007.
Грыбоўскі Ю., З гісторыі беларускага руху ў Латвіі ў міжваенны й ваенны пэрыяд, «Запісы Беларускага інстытуту навукі й мастацтва» 2016, т. 38.
Дзеці з Усходняй Беларусі ў Рызе, «Раніца» 1943, 13 чэрвеня.
Езавітаў К., Кароткі жыцьцяпіс i праходжаньне службы [у:] Л. Юрэвiч, Беларуская мемуарыстыка на эмiграцыi, Мінск 2005.
Екабсонс Э., Беларусы ў Лaтвii ў часы савецкай i нямецка-фашысцкай aкупацыi (1940–1945), «Беларускі гістарычны агляд» 2006, т. 13, сш. 2.
Крывіцкія руны. Вып. 2. Беларускі культурны мацярык у Латвіі, укл. М. Казлоўскі, С. Панізьнік, Мінск 2017.
Найдзюк Я., Касяк І., Беларусь учора й сяньня, Мінск 1993.
Раўнейка С., Канстанцін Езавітаў: дзейнасць у гады вайны [y:] Генацыд у Другой сусветнай вайне: праблемы даследавання (у памяць ахвяр Трасцянца). Матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі, Мінск, 25–27 красавіка 2002 г., рэд. К. Козак, А. Лiтвін, У. Сідарцоў, Мінск 2003.
Соловьев А., Белорусская центральная рада: создание, деятельность, крах, Минск 1995.
Статут Беларускага аб’еднаньня (у ген. кам. Латвіі), «Раніца» 1942, 14 чэрвеня.
Туронак Ю., Беларуская кнiгa пaд нямецкiм кантролем [у:] Ю. Tуронак, Мадэрная гісторыя Беларусі, Vilnius
Туронак Ю., За кардонам Бацькаўшчыны. Успаміны, Мінск 2010.
У Латвіі, «Новая Дарога» 1943, 19 верасня.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2019 Uniwersytet Warszawski, Instytut Studiów Interkulturowych Europy Środkowo-Wschodniej

Praca jest udostępniana na licencji Creative Commons Attribution 3.0 Unported License.