Пратэстанцкая царква i беларускі нацыянальны рух у Заходняй Беларусі (1918–1939)
DOI:
https://doi.org/10.32612/uw.2543618x.2019.pp.159-182Słowa kluczowe:
Białoruś, protestantyzm, naród, ruch narodowy, KościółAbstrakt
Wielu działaczy białoruskich w Polsce w okresie międzywojennym traktowało protestantyzm jako „białoruski kościół narodowy”. W danej publikacji podjęto próbę przeanalizowania sytuacji językowej i narodowej wewnątrz Kościoła protestanckiego, poddano analizie wydawnictwa protestanckie w języku białoruskim. Autorzy poświęcają wiele miejsca niektórym ważnym postaciom białoruskiego ruchu ewangelickiego, które przyczyniły się do narodowego i duchowego odrodzenia Białorusinów. Byli nimi pasterze Łukasz Dziekuć-Malej i Jan Piotrowski. Autorzy doszli do wniosku, że w okresie międzywojennym na ziemiach zachodniobiałoruskich procesy narodotwórcze i ewangeliczne odbywały się jednocześnie. Niektórzy przedstawiciele ruchu ewangelickiego dążyli do uczynienia z protestantyzmu kościoła narodowego Białorusinów. Używano języka białoruskiego w działalności duszpasterskiej, utożsamiano działalność ewangeliczną z działalnością na rzecz kultury i języka białoruskiego. Część inteligencji białoruskiej traktowała protestantyzm jako Kościół, który nie będzie dzielił Białorusinów na „Polaków” i „Rosjan”, jak to często miało miejsce w przypadku katolicyzmu i prawosławia. Wszakże plany te nie zostały zrealizowane. Wśród wiernych ruchu protestanckiego zabrakło osób sympatyzujących z białoruskością. Ponadto znaczna część inteligencji białoruskiej ciążyła ku ateizmowi. Związki protestantyzmu z ruchem białoruskim do dziś są słabo zbadane.
Pobrania
Bibliografia
Hałoŭnyja asnowy metadyzmu, Waršawa, Wilnia 1925.
Reformacki ruch na Biełarusi [у:] Biełaruski Kalendar „Swajak” na 1919 hod, Wilnia 1919.
Ruch reformacki na Białorusi, „Pielgrzym Polski” 1926, № 6.
Б. i П., Хрыстовая Царква, «Сьветач Хрыстовае Навукі» 1935, № 2.
Бачышча Ю., Дзейнасьць царквы мэтадыстаў на ніве беларускага адраджэньня ў 20–30-я гг. ХХ ст. [у:] Евангельская Царква Беларусі: гісторыя i сучаснасць. Зборнік матэрыялаў міжнароднай навукова-практычнай канферэнцыі, Мінск 2014.
Бачышча Ю., Царква i нацыя [у:] Лукаш Дзекуць-Малей i беларускія пераклады Бібліі: зборнік матэрыялаў, артыкулаў i дакументаў, Брэст 2011.
Беларуская балонка, «Маяк» 1927, № 6.
Да нас пішуць, «Сьветач Хрыстовае Навукі» 1936, № 1.
Друзья белорусского народа, «Маяк» 1928, № 8.
«Дух i Праўда» 1927, № 1, 2–3.
Катэхізм для Сяброў Царквы Мэтадыстаў зьмяшчаючы збор хрысьцьянскіх доктрынаў i гісторыю Сьвятога Пісьма, Вільня 1928.
Курс нядзельнае школы. Кн. 1 (абыймае 28 лекцыяў), Вільня 1930.
Латышонак А., Беларускія палітыкі i пратэстанты. Ад «Гомона» да Грамады, «Спадчына» 2003, № 1.
Лісоўская Т., Пратэстантызм у кантэксце этнаканфесійных працэсаў у Заходняй Беларусі (1921–1939 гг.) [у:] Евангельская Царква Беларусі: гісторыя i сучаснасць. Вып. 2. Зборнік матэрыялаў ІІ міжнароднай навукова-практычнай канферэнцыі, Мінск 2016.
Лукаш Дзекуць-Малей i беларускія пераклады Бібліі: зборнік матэрыялаў, артыкулаў i дакументаў, Брэст 2011.
Ляхоўскі У., Чарнякевіч А., Гарадзенскі «эпізод» жыцьця пастара Лукаша Дзекуць-Малея [у:] Лукаш Дзекуць-Малей i беларускія пераклады Бібліі: зборнік матэрыялаў, артыкулаў i дакументаў, Брэст 2011.
«Новы шлях. Незалежна-культурна-рэлігійная часопісь» 1929, № 1.
Пашкевіч А., Пратэстантызм i беларускі нацыяналізм у міжваеннай Польшчы, „Arche” 2007, № 5.
Пратэстанцкая царква i беларускі нацыянальны рух на пачатку ХХ ст.: артыкулы i ўспаміны, Мінск 2006.
Пятроўскі Я., Антон Луцкевіч – арыстакрат беларускае думкі [у:] Пратэстанцкая царква i беларускі нацыянальны рух на пачатку ХХ стагодзьдзя: артыкулы i ўспаміны, Мінск 2006.
Пятроўскі Я., Мэмуары. Стагодзьдзе ў рэтраспэкце (1905–1945). Кн. 1, Слуцак, Gainesville [б.г.].
Русецкі У., Пастар Станіслаў Нядзьвецкі i евангельскае прабуджэнне на паўночным захадзе Беларусі, Мінск 2017.
Сідарэвіч А., Да гісторыі першага выданьня Новага Запавету i Псальмаў на сучаснай беларускай мове (1931 год), „Arche” 2012, № 1–2.
Туронак Ю., Мадэрная гісторыя Беларусі, Vilnius
Францішак Скарына (у 450-я угодкі нараджэньня), «Сьветач Хрыстовае Навукі» 1936, № 7.
Хрысьціянскія духоўныя песьні «Божая Ліра». Мэтадыстычны сьпеўнік беларускі з нотамі. Зборнік рэлігійных гымнаў i песьняў для мэтодыстычных эвангельлічных зграмаджэньняў на Беларусі, Вільня 1930.
Хрысьціянскія Мэтодыстычныя Абходы (абрадны парадак або рытуал), Вільня 1930.
Чыгрын С., Любіў Беларусь i антычную філасофію [у:] Пакліканыя на родны парог. Гісторыка-краязнаўчыя артыкулы, Мінск 2005.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2019 Uniwersytet Warszawski, Instytut Studiów Interkulturowych Europy Środkowo-Wschodniej

Praca jest udostępniana na licencji Creative Commons Attribution 3.0 Unported License.