Rosyjska kultura bez makijażu „wielkości”: próba dekonstrukcji
DOI:
https://doi.org/10.32612/uw.2543618x.2025.pp.269-291Słowa kluczowe:
kultura rosyjska, protekcjonizm kulturowy, ruskij mir, dyskurs imperialny, narracje imperialne, polityka kulturalna, mitologizacja, dekonstrukcjaAbstrakt
W artykule zostało omówione bezrefleksyjne używanie przymiotnika „wielki” w kontekście kultury rosyjskiej, co jest wynikiem długotrwałej polityki protekcjonizmu kulturowego prowadzonej przez władze rosyjskie od czasów carskich do współczesnego reżimu Putina. Zjawisko to jest szczególnie widoczne w synkretycznej naturze kultury rosyjskiej, która włącza do swojego kanonu twórczość przedstawicieli innych narodów, takich jak Ukraińcy czy Ormianie. Artykuł wskazuje na imperialno-kolonialną politykę kulturalną mającą na celu przywłaszczenie osiągnięć innych narodów, marginalizację ich tożsamości i konstruowanie wizerunku Rosji jako „wielkiej” i wiarygodnej potęgi. Kultura w tym kontekście służy jako narzędzie legitymizacji agresji, maskując brutalność polityki państwa. Autor porusza również kwestię złożoności współczesnej tożsamości rosyjskiej, w której przeplatają się elementy buntu, pokoju i narracji imperialnych, tworząc ambiwalentny obraz osoby uwikłanej w system świata rosyjskiego. Zdolność systemu do asymilacji różnych światopoglądów i mitologizowania „rosyjskiej wyjątkowości” stanowi wyzwanie w dekonstrukcji głęboko zakorzenionych wzorców imperialnych.
Pobrania
Bibliografia
Banasiak B., Na tropach dekonstrukcji, [w:] Jacques Derrida: Pismo filozofii, red.. B. Banasiak, Krakow 1993.
Banasiak B., Rozmowa Christiana Descampesa z Jacquesem Derridą, [w:] Derridiana, red. B. Banasiak, Kraków 1994, s. 14.
Culler J., On Deconstruction: Theory and Criticism After Structuralism, Cornell 2007, p. 317.
Czech J., Tłumacz literatury rosyjskiej: Minęło 80 lat od wojny, a klozet wciąż jest dla Rosjan tajemnicą, https://wyborcza.pl/magazyn/7,124059,28567384,jerzy--czech-tlumacz-literatury-rosyjskiej-minelo-80-lat-od.html [dostęp: 3.05.2025].
Kravchenko A., Na ruïnah tekstualʹnoï ìmperìï: âk dekonstruûvati rusistiku, https://tyzhden.ua/na-ruinakh-tekstualnoi-imperii-iak-dekonstruiuvatyrusystyku/
[dostęp: 3.05.2025].
Lis R., Rosja Putina to tyrania ze snów Ordo Iuris, Ziobry i Jędraszewskiego, https://wyborcza.pl/magazyn/7,124059,28639681,renata-lis-rosja-putina-to-tyrania-ze-snow-ordo-iuris-ziobry.html [dostęp: 3.05.2025].
Počemu podrostki ne čitaût klassiku, https://iq-media.ru/archive/203292924 [dostęp: 3.05.2025].
Próchniak P., Czy Zabużko ma rację, że rosyjska kultura jest protekcjonalnie wyniosła i imperialna jak sama Rosja?, https://wyborcza.pl/magazyn/7,124059,29416301,ogoreczki-na-zolnierskich-grzadkach.html [dostęp: 3.05.2025].
Riabchuk M., Empire, Literature and “Archeology of Ignorance”. (Re-)reading Ewa Thompson’s Imperial Knowledge During the War, „Porównania”, 2024, nr 35(1), s. 21–34. DOI: https://doi.org/10.14746/por.2024.1.2
Słomski W., Derrida. Dekonstrukcja i jej konsekwencje Prosopon, „Europejskie Studia Społeczno-Humanistyczne”, nr 25 (4)/2018, s. 183.
Suchomłynow L., „Russki mir” i kremlowska propaganda – postkolonialna dekonstrukcja mitów, https://polonia.org.ua/rurski-mir-i-kremlowska-propaganda-%E2%80%93-postkolonialna-dekonstrukcja-mitow.html [dostęp: 3.05.2025].
Suchomłynow L., Mit „wielkiej” kultury rosyjskiej, https://polonia.org.ua/mit-wielkiej-kultury-rosyjskiej.html [dostęp: 3.05.2025].
Vladimir Putin: «Naša zadača – sdelatʹ russkuû literaturu, russkij âzyk moŝnym faktorom,
Zabużko O., II wojna objęła całą Ukrainę i tylko 10 proc. Rosji. Ale Zachód współczuje Rosjanom, https://wyborcza.pl/magazyn/7,124059,28446445,oksana-zabuzko-ii-wojna-objela-cala-ukraine-i-tylko-10-proc.html [dostęp: 3.05.2025].
Zarzycka-Bérard E., Krym nasz. Matisse też – po co Putinowi kultura?, https://wyborcza.pl/magazyn/7,124059,28828596,krym-nasz-matisse-tez-po-coputinowi-kultura.html [dostęp: 3.05.2025].
Zborovsʹka K., Analìz ta dekonstrukcìâ osnovnih ìdeologem doktrini «Russkij Mir», „Studia Orientalne” 2022, R. 11, 4 (24), s. 95-114. DOI: https://doi.org/10.15804/so2022406
Zosimov A., Počemu rossiâne stali menʹše čitatʹ knigi: mnenie èkspertov, https://vm.ru/society/1108095-pochemu-rossiyane-stali-menshe-chitat-knigimnenie-ekspertov [dostęp: 3.05.2025].
https://topwar.ru/36325-vladimir-putin-nasha-zadacha-sdelat-russkuyu-literatururusskiy-yazyk-moschnym-faktorom-ideynogo-vliyaniya-rossii-v-mire.html [dostęp: 3.05.2025].
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Uniwersytet Warszawski, Instytut Studiów Interkulturowych Europy Środkowo-Wschodniej

Praca jest udostępniana na licencji Creative Commons Attribution 3.0 Unported License.