Заходнебеларускі грамадска-палітычны рух у адлюстраванні Камісіі па вывучэнню Заходняй Беларусі. 1926–1936 гг.

Autor

DOI:

https://doi.org/10.32612/uw.2543618x.2025.pp.205-224

Słowa kluczowe:

Komisja Badań nad Zachodnią Białorusią, Akademia Nauk, biuletyn, „narodowa demokracja”, „narodowy faszyzm”, białoruski ruch społeczno-polityczny

Abstrakt

Komisja Badań nad Zachodnią Białorusią istniała w latach 1926–1936 r. Początkowo została utworzona w ramach Prezydium Instytutu Kultury Białoruskiej, a od 1929 r. – Prezydium Białoruskiej Akademii Nauk w Mińsku. Badała historię rewolucyjnego ruchu demokratycznego na tzw. Zachodniej Białorusi. Od 1931 r. wydawała biuletyn informacyjny, w którym szczególną uwagę poświęcano kształtowaniu się i rozwojowi białoruskiego ruchu narodowo-demokratycznego w Polsce, analizie działalności białoruskich legalnych partii politycznych, związków zawodowych i ruchów. Komisja i jej biuletyn odegrały ważną rolę w kształtowaniu negatywnego wizerunku ruchu narodowo-demokratycznego, jego liderów i oskarżaniu ich o „narodową demokrację” i „narodowy faszyzm”, co utrwaliło się w białoruskiej historiografii radzieckiej w latach 20.–80. XX wieku.

Wyświetlenia: 46Pobrania: 9

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Bibliografia

Arhìǔ služby Bâspekì Ukraìny (SBU), f. 13, spr. 338, l.84. Aglâd palìtyčnyh,vaenna-fašysckìh, nacyânalìstyčnyh,katalìckìh, maladzëžnyh ì belagvardzejskìh partyj ì arganìzacyj byloj panskaj Polʹshcy [Архіў Службы Бяспекі Украіны (СБУ), ф. 13, спр. 338, л.84. Агляд палітычных, ваенна-фашысцкіх, нацыяналістычных, каталіцкіх, маладзёжных і белагвардзейскіх партый і арганізацый былой панскай Польшчы. IPN, BU, 2335/65, p.84].

Arhiv Nacionalʹnojakademii nauk Belarusi (ANANB), Komissiâ po izučeniû Zapadnoj Belorussii. f. 68, op. 1, d. 3, ll.12–14 [Архив Национальной академии наук Беларуси (АНАНБ), Комиссия по изучению Западной Белоруссии. ф. 68, оп. 1, д. 3, лл. 12–14].

Astroga V., Stvarènʹne i dzejnasʹcʹ kamìsìì pa vyvučènʹnì Zahodnâj Belarusì (1927–1937 gg.) „Spadčyna”1996, nr 6, s. 156 [Астрога В., Стварэньне i дзейнасьць камісіі па вывучэньні Заходняй Беларусі (1927–1937 гг.), „Спадчына” 1996, nr 6, с.156].

Belaruskaâ nacyânal-fašyskaâ partyâ “Sâbryna”, „Informacionnyjbûlletenʹ Komissii po izučeniû Zapadnoj Belorussii pri Belan” 1925, nr 2, s. 56 [Беларуская нацыянал-фашыская партыя “Сябрына”, „Информационный бюллетень Комиссии по изучению Западной Белоруссии при БелАН” 1925, nr 2, с.56].

Fašysckaâ “rabočaâ pragrama” Belhadècyì, „Informacionnyj bûlletenʹ Komissii po izučeniû Zapadnoj Belorussii pri Belan” 1935, nr 4, s. 113 [Фашысцкая “рабочая праграма” Белхадэцыі. Информационный бюллетень Комиссии по изучению Западной Белоруссии при БелАН” 1935, nr 4, с.113].

„Informacionnyjbûlletenʹ Komissii po izučeniû Zapadnoj Belorussii pri Belan” 1025, nr 4, с. 119 [„Информационный бюллетень Комиссии по изучению Западной Белоруссии при БелАН” 1025, nr 4, с.119].

Krasnyj, Ûz. Polʹskij fašizm, «Pravda», 14 dekabrâ1922 g., s. 2 [Красный, Юз. Польский фашизм, «Правда», 14 декабря 1922 г., с. 2].

Nacyânalʹny arhìǔ Rèspublìkì Belarusʹ (NARB), f.242, op. 1, d. 99, ll. 45–47 [Нацыянальны архіў Рэспублікі Беларусь (НАРБ), ф. 242, оп.1, д. 99, лл. 45–47].

NARB, f.188, op.3,d.272, l.153. Opredeleniâ sudebnoj kollegii po ugolovnym delam Verhovnogo Suda BSSR i oblastnyhsudov i materialy k nim. T.3. 7.08.1956–3.10.1956 gg. [НАРБ, ф. 188, оп. 3, д. 272, л. 153. Определения судебной коллегии по уголовным делам Верховного Суда БССР и областных судов и материалы к ним. Т. 3. 7.08.1956–3.10.1956 гг.].

NARB, f.4p, op.1,d.12049, l.159. Dokladnye zapiski Upolnomočennogo komissii partijnogo kontrolâ pri CK VKP(b)po BSSR ob itogah proverki faktov narušeniâ revolûcionnoj zakonnostisudebno-sledstvennymi organami, rabote Akademii nauk BSSR, vuzov, hodestroitelʹstva škol v BSSR i dr. 4 ânvarâ–9 dekabrâ 1937 g. [НАРБ, ф. 4п, оп. 1, д. 12049, л.159. Докладные записки Уполномоченного комиссии партийного контроля при ЦК ВКП(б) по БССР об итогах проверки фактов нарушения революционной законности судебно-следственными органами, работе Академии наук БССР, вузов, ходе строительства школ в БССР и др. 4 января–9 декабря 1937 г.].

NARB, f. 60p, op. 3, d. 656, l.1ob. Bûlleteni komissii Zapadnoj Belorussii pri Akademii nauk BSSR. Ânvarʹ–fevralʹ 1934 g. [НАРБ, ф. 60п, оп. 3, д. 656, л.1об. Бюллетени комиссии Западной Белоруссии при Академии наук БССР. Январь–февраль 1934 г.].

Ogonʹ protiv beloruskoj buržuazii i belorusskogonacionalizma, „Informacionnyj bûlleten Komissii po izučeniû Zapadnoj Belorussii pri Belan” 1935, nr 1, s. 31 [Огонь против белоруской буржуазии и белорусского национализма, „Информационный бюллетень Комиссии по изучению Западной Белоруссии при БелАН” 1935, nr 1, с. 31].

Savìč A.A., Nacyânalʹna-vyzvalenčyruh u Zahodnâj Belarusì (1921–1939 gady): gìstaryâgrafìâ prablemy, Brèst 2012, s. 204 [Савіч А.А., Нацыянальна-вызваленчы рух у Заходняй Беларусі (1921–1939 гады): гістарыяграфія праблемы, Брэст 2012, с. 204].

Stalevìč A., Abvytokah belaruskaga nac.-demakratyzmu ì nac.-fašyzmu, “Balʹšavìk Belarusì” 1929, nr 10–12, s. 17 [Сталевіч А., Аб вытоках беларускага нац.-демакратызму і нац.-фашызму, “Бальшавік Беларусі” 1929, nr 10–12, с. 17].

Przegląd Środkowo-Wschodni - okładka 10/2025

Opublikowane

01.12.2025

Jak cytować

Вялікі, А. (2025). Заходнебеларускі грамадска-палітычны рух у адлюстраванні Камісіі па вывучэнню Заходняй Беларусі. 1926–1936 гг. Przegląd Środkowo-Wschodni, 10, 205-224. https://doi.org/10.32612/uw.2543618x.2025.pp.205-224

Inne teksty tego samego autora