Пошукі і прэзентацыі агульных ідэнтыфікацый беларусаў напрыканцы ХХ – першай чвэрці ХХІ ст.: прыклад „бульбашоў”
DOI:
https://doi.org/10.32612/uw.2543618X.2024.pp.159-183Słowa kluczowe:
tożsamość Białorusinów, kategoryzacja zewnętrzna Białorusinów, „bulbasze” jako przykład identyfikacji Białorusinów, współczesna kultura Białorusi, współczesna BiałoruśAbstrakt
Artykuł poświęcony jest zrozumieniu zjawiska tożsamości współczesnych Białorusinów poprzez kategorię „bulbaszy”. Identyfikacja ta jest ściśle związana z ważnym pokarmem dla białoruskiej kultury – ziemniakami. W związku z kryzysem ideologicznym społeczeństwa białoruskiego po rozpadzie ZSRR etnofolizm o pejoratywnym znaczeniu „bulbaszy” zyskał zastosowanie przez samych Białorusinów i stał się środkiem i formą identyfikacji części społeczeństwa. Stało się to możliwe dzięki splotowi trzech głównych czynników związanych z uprawą ziemniaków i kategoryzacją siebie poprzez fenomen ziemniaków – apolityczności w warunkach silnej presji politycznej, zdolności do wystarczającej niezależności od władzy w sytuacji kryzysu gospodarczego. Ponadto uprawa ziemniaków wymaga znacznego wysiłku społecznego, zaś władze manipulują tą okolicznością. Pojęcie ziemniaka przestało być określeniem odnoszącym się wyłącznie do żywności i nabrało nowego znaczenia w wymiarze symboliki społecznej, z którego aktywnie korzystają zarówno politycy, jak i zwykli ludzie.
Pobrania
Bibliografia
Archiu addzieła etnahrafii Instytuta mastactwaznaustwa, etnahrafii i falkłora NAN Biełarusi. F. 6. Wop. 2. Spr. 28. Matieriały po istorii siemiejnych otnoszenij. Zapisi st. nauczn. sotrudnika Mołczanowoj Ł.A. Polesskaja etnograficzeskaja ekspiedicyja. Fiewral 1951 g. Chojnickij rajon. Ark. 13.
Astrouskaja T., Kultura i supraciu. Intelihiencyja, inszadumstwa i samwydat u sawieckaj Biełarusi (1968– 1988). Biełastok 2022.
Badyna P., Wybrane historie kartofla – Fryderyk II i ziemie polskie od XVII do połowy XIX stulecia, „Kultura – Historia – Globalizacja” 2015, nr 18, s. 1 – 20.
Biełaruskі nacyjanalny antydepresant, https://www.facebook.com/alespilecki/posts/pfbid02Sw5KTfRz1oPKQMq9ZYPFLmyZGWbkBWSFY6Z9KZ79ezXvsupFrunon1a4xGaaDVhil [dostęp: 23.02.2024].
Bieł-Czyrwona-Bieły. Sciah. Nacyja. Identycznasć. Ząbki 2023.
Bikanow F., Biełarusskaja nacyonalnaja idienticznostʹ w 2022 godu: opyt koliczestwiennogo issledowanija, https://library.fes.de/pdf-files/bueros/belarus/19770-20221206.pdf [dostęp: 06.02.2024].
Brubiejkier R., Mify i zabłużdienija w izuczenii nacyonalizma, [w:] Mify i zabłużdienija w izuczenii impierii i nacyonalizma. Moskwa 2010.
Ciesler. DranikLand, https://www.facebook.com/vtsesler/photos/a.1469192933368130/1609717445982344/?type=3 [dostęp: 14.04.2023].
Engelking A., Kołchoźnicy. Antropologiczne studium tożsamości wsi białoruskiej przełomu XX i XXI wieku. Toruń 2012. DOI: https://doi.org/10.12775/978-83-231-5672-7
«Eto doroże niefti». Kak Łukaszenko sdiełał kartofiel nacyonalnym produktom Biełarusi, https://www.belta.by/president/view/eto-dorozhe-nefti-kak-lukashenko-sdelal-kartofel-natsionalnym-produktom-belarusi-581349-2023/ [dostęp: 22.04.2024].
Fukujama F., Idienticznostʹ: Striemlenije k priznaniju i politika nieprijatija. Moskwa 2019.
Gleason, P. Identifying Identity: A Semantic History, „The Journal of American History” Vol. 69, nr 4, 1983, s. 910–931. DOI: https://doi.org/10.2307/1901196
Hervouet R., Dachas and vegetable gardens in Belarus: economic and subjective stakes of an „ordinary passion”, „The Anthropology of East Europe Review” 2003, vol 21, nr 1, s. 159–168
Ja lublu Biełaruś!, https://starcom68.livejournal.com/1844947.html [dostęp: 14.04.2023].
Kabzińska I., Wśród „kościelnych Polaków”. Warszawa 1999.
Karluk J., Draniki, https://vershy.ru/content/draniki [dostęp: 15.10.2023].
Kowini Dż., Gurmanistika. Kultura jedy i jeda kak kultura. Charʹkow, 2016.
Kozłowska-Doda J., Tożsamość, losy i język najstarszych mieszkańców okolic Dociszek na Białorusi. Lublin, 2021.
Kwiatkouski S., Jak stać biełarusam. Sto historyj. Minsk 2014.
Łatuszka P., Wieru u Biełaruś, biełaruski narod i jaho buduczyniu, [w:] Łukaszuk Z., Harunou M., Biełaruskaja nacyjanalnaja ideja na marszy. Warszawa 2022.
Łatuszko P., Naszy draniki dostojny popołnitʹspisok niematierialnogo kulturnogo nasledija JUNIESKO, Minsk-Nowosti, https://minsknews.by/pavel-latushkoodna-iz-otlichitelnyih-chert-belorusov-obyazatelnost/ [dostęp: 10.02.2024].
Linhwist raskazau rasijskaj audytoryi pramientalnasć biełarusau z dapamohaj dwanaccaci слоў. Nie usie z ich litaraturnyja, https://nashaniva.com/lr/315199?fbclid=IwAR22DeAHQkhb65o6WPnUyzCFkSnLZBcWW9_U2zGhe8JUkNiNaSZSEzRajt0 [dostęp: 07.10.2022].
Lubitʹ po-russki-3. Gubiernator. 1999. https://www.youtube.com/watch?v=BALzi-fUicw [dostęp: 12.03.2023].
Łukaszenko i kartoszka: zaczem politiki kopajutsia w ziemle, https://www.bbc.com/russian/society/2015/08/150817_tr_lukashenko_gardening_adventures [dostęp: 16.02.2024].
Łukaszenko prizwał mobilizowatʹ wsiech biełorusow, https://obzor.lt/news/n84848.html [dostęp: 22.04.2024].
Łukaszuk Z., Harunou M., Biełaruskaja nacyjanalnaja ideja na marszy. Warszawa 2022.
Łukaszuk Z., Harunou M., Biełaruskaja nacyjanalnajaideja. Warszawa 2022.
Maciasz N., Kazka pra susiedziau, zmiaju i miadzwiedzia.Pawodle biełaruskaj narodnaj kazki. (Mastak U. Sawicz). Minsk 1982.
Marcinowicz D., Sluńkou. Palitycznaja bijahrafija. Ząbki 2023.
Milinkiewicz A., Biez idienticznosti my potieriajem Biełarusʹ https://www.youtube.com/watch?v=ndch2i-JhZE [dostęp: 11.03.2024].
Narody Rossii. Kratkije objasnitielnyje oczerki k Chudożestwienno-Etnograficzeskomu Albomu, izdannomu pod riedakcyjej N. A. Janczuka. Moskwa 1905.
Orłowskaja A., Tajnyj gostʹ w poisk dranikow po słuckomu obszczepitu, „ІnfaKur’jer”, 30.10.2014, nr 44 (717), s. 8–9.
Pazniak Z., „Biełaruś pieradusim” – heta sionnia nasza hałounaja nacideja, [w:] Łukaszuk Z., Harunou M., Biełaruskaja nacyjanalnaja ideja. Warszawa 2022, s. 33 – 37.
Piatkiewicz Cz., Reczyckaje Palessie. Minsk 2004.
Priemjera klipa na nowyj narodnyj supierchit – Angielina Wołkowa – «Bulba-dens», https://www.youtube.com/watch?v=V8_5UBacU5c [dostęp: 10.04.2024].
Radzik R., Wakoł identycznasci biełarusau. Minsk 2017.
Radzik R., Wytoki suczasnaj biełaruskasci. Minsk 2012.
Ramanawa I., Machouskaja I., Mir: Historyja miasteczka: czto raskazałi jaho żychary. Wilnia 2009.
Ries N., Potato ontology: Surviving Postsocializm in Russia, ”Cultural Anthropology”, Vol. 24, Issue 2, s. 182 – 212. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1548-1360.2009.01129.x
Rohava M., Identity in an Autocratic State: Or What Belarusians Talk about When They Talk about National Identity, East European Politics and Societies and Cultures, August 2018, https://www.researchgate.net/publication/326456493 [dostęp: 09.03.2024]. DOI: https://doi.org/10.1177/0888325417741343
Sadouski P., Kali stralajuć harmaty i słowy: jaszcze raz pra handlowy brend
„Bulbasz”, https://www.facebook.com/sadouskip/posts/pfbid0vjzsq9TDBMamSWTMyucZcrt2RLChSkKnPovu3d5NpWwAXn2Zf5nLeeNMxfk8aqx8l [dostęp: 04.02.2024].
Sahanowicz H., „Wozmożny niehatiwnyje posledstwiia”, abo Dyskusija pra bałcki substrat u BSSR epochi Maszerawa, „Biełaruski Histaryczny Ahlad (dalej BHA)”, 2023, t. 30, ssz. 1-2 [dostęp: 10.04.2024].
Sahanowicz H., Inszadumstwa akademicznaj intelihiencyi u BSSR epochi adlihi,. „BHA”, 2021, t. 28, ssz . 1– 2. [dostęp: 10.04.2024].
Siewiergin W., Zapiski putieszestwija po zapadnym prowincyjam Rossijskago gosudarstwa. Sankt-Pietierburg, 1803.
Słuckij chlebozawod bolsze nie budiet wypuskatʹ chleb «Bulbasz», https://nashaniva.com/ru/332344 [dostęp: 04.02.2024].
Słuckij chlebozawod otwietił na obraszczenije aktiwistow s prosʹboj izmienitʹ nazwanije chleba «Bulbasz», http://slutsk-gorod.by/novosti/item/slutskij-khlebozavod-otvetil-na-obrashchenie-aktivistov-s-prosboj-izmenit-nazvaniekhleba-bulbash [dostęp: 10.02.2024].
Słuczak I., Bulbasz – usio, https://www.facebook.com/ihar.sluchak/posts/pfbid0CT3vyDqV1HgQ7Smv1ZAKzpggHqv8ssRmW1abwX8Gq8VwG2V5UFhUX1kTyDrh5hMHl [dostęp: 04.02.2024].
Somin A., 12 słow, pomogajuszczich poniatʹ Kulturu Biełarusi, https://arzamas.academy/mag/878-zhyve_belarus [dostęp: 10.04.2024].
Swarka z-za dranikau. Zjesci dranik — zniszczyć kasztounasć, https://novychas.online/kultura/svarka-z-za-dranikau-z-esci-dranik-zniszczyc-ka [dostęp: 15.12.2023].
Szadurski W., Naradżennie biełaruskaha Lewiafana.Biełaruś: ad parłamienckaj respubliki da autarytarnaha reżymu (1990–1996). Biełastok 2024.
Szparaga O., Nacyonalnyje idienticznosti w 21-m wiekie: pierspiektiwa dla Biełarusi, https://reform.by/nacionalnye-identichnosti-v-21-m-veke-perspektivadlja-belarus [dostęp: 10.03.2024].
W Biełarusi wyjasniali, oskorbitielny li słowa»bulbasz», «moskal», «łabus» i «żyd», https://www.delfi.lt/ru/abroad/belorussia/v-belarusi-vyyasnyali-oskorbitelnyli-slova-bulbash-moskal-labus-i-zhid-79081077 [dostęp: 04.02.2024].
Walczak K. Patriotizm w kuchni. Kilka uwag o kształtowaniu polskiej tożsamośći narodowej za pomocą noża i widelca [w:] Kulturowe analizy patriotyzmu (red. C. Obracht-Prondzyńskiego, K. Kulikowskiej). Gdańsk, 2016, s. 555–572.
Wardamacki A., Biełarusy i ich nacyjanalnajaidentycznasć, „BHA”, 2020, t. 27, ssz. 1–2, s. 189– 198. [dostęp: 10.04.2024].
Waszczyńska K., Kto to est szlachcic, czyli o obrazie szlachcica w oczach wspólczesnych mieszkańców pogranicza litewsko-białoruskiego, „Etnografia Polska” 40, z. 1–2, s. 155–187.
Waszczyńska K., Wokół problematyki tożsamości, „Rocznik Towarzystwa Naukowego Płockiego” 2014, nr 6, s. 48–73.
Wiaczorka W., Ci padabajecca biełarusam być „bulbaszami“?, https://www.facebook.com/watch/?v=1746634735360782 [dostęp: 04.02. 2024].
Wiktor Babariko: Nastojaszczije draniki — eto tolko kartoszka i sol, https://nashaniva.com/ru/252559 [dostęp: 07.10.2022].
Wnukowicz J., Charaktarystycznyja prykmiety biełarusau i litoucau u narodaapisanniach XIX – paczatku XX stahoddzia, „Biełaruski falkłor: materyjały idasledawanni”, 2024, s. 28–61.
Zacharkiewicz S., Tradycyjnaja kultura biełarusau:udały prajekt kulturnaj spadczyny Biełarusi, instrumientalizawany etnahrafijaj, „CTRL+. Utopii naszaj spadczyny”. Wilnia, 2023, s. 39–48.
Żumarʹ S., Dokumientalnyje sobranija Instituta iskusstwowiedienija, etnografii i folkłora Nacyonalnoj Akadiemii nauk Biełarusi, „Archіwy і sprawawodstwa” 2003, nr 5, s. 74–79.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2024 Uniwersytet Warszawski, Instytut Studiów Interkulturowych Europy Środkowo-Wschodniej

Praca jest udostępniana na licencji Creative Commons Attribution 3.0 Unported License.