„Obcy” w kulturze narodowej: kwestia orientacji kulturowej na Litwie w okresie międzywojennym XX wieku

Autor

DOI:

https://doi.org/10.32612/uw.2543618X.2024.pp.103-123

Słowa kluczowe:

nacjonalizm litewski, orientacja kulturowa, wpływy kulturowe, litewska kultura narodowa, Republika Litewska (1918–1940)

Abstrakt

Po I wojnie światowej Litwini utworzyli państwo narodowe, które miało zapewnić dominację litewskiej wspólnoty etnicznej w kulturze kraju. W ówczesnym dyskursie nacjonalizmu litewskiego dominowało przekonanie, że jedynie przedstawiciele narodu tytularnego – etniczni Litwini – mogą tworzyć litewską kulturę narodową. Jednocześnie jednak zdawano sobie sprawę, że dorobek kulturalny innych krajów będzie musiał zostać wykorzystany do tworzenia własnej kultury narodowej. W ten sposób doszło do dyskusji nad nacjonalizmem litewskim, w trakcie której zastanawiano się nad tym, co jest „swoje”, a co „obce” w kulturze litewskiej; na jakich krajach można się wzorować, tworząc własny dorobek kulturalny; jakich wzorców należy unikać. Pojawiło się pytanie o orientację kulturową kraju. W dyskursie na temat nacjonalizmu litewskiego najbardziej obawia się negatywnych wpływów kulturowych dużych państw ościennych (Rosji, Polski i Niemiec). Intelektualiści litewscy postanowili wykorzystać dorobek kulturalny krajów reprezentujących kulturę zachodnią, podczas gdy kulturę Wschodu, utożsamianą z Rosją, odrzucono jako nieodpowiedni przykład dla Litwinów. Dominująca na Litwie tożsamość katolicka sprawiła, że elity kraju ze względu na swoją orientację kulturową wybrały jako wzór do naśladowania kraje reprezentujące katolicką kulturę zachodnią, przede wszystkim Francję.

Wyświetlenia: 26Pobrania: 7

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Bibliografia

Źródła archiwalne

Dział Rękopisów Uniwersytetu Wileńskiego, f. 1–331, List P. Klimasa z 14 lutego 1927 r. do Vaižgantasa.

Dział Rękopisów Litewskiej Biblioteki Narodowej im. Martynasa Mažvydasa, f. 31, b. 97, Plan wykładu wygłoszonego przez J. Keliuotisa w Gimnazjum w Poniewieżu.

Opracowania

Alantas V., Tiltas per Vokietiją, „Lietuvos aidas” 1932, nr. 64, s. 5.

Alantas V., Žygiuojanti tauta, Kaunas 1940.

Donskis L., Tarp Karlailio ir Klaipėdos, Klaipėda 1997.

Greimas A. J., Iš arti ir iš toli, Vilnius 1991.

Gustainis V., Prancūzija, Kaunas 1938.

Kaubrys S., Lietuvos mokykla 1918–1939 m.: galios gintis, Vilnius 2000.

Keliuotis J., Kova dėl tautinės kultūros, „Naujoji Romuva” 1932, nr 19, s. 433–435.

Keliuotis J., Kas yra tas rusicizmas, „Naujoji Romuva” 1932, nr 20, s. 457–459.

Keliuotis J., ,,N.Romuvos” 100 numeris, „Naujoji Romuva” 1932, nr 48, s. 1033–1036.

Keliuotis J., Penkiolika laisvo gyvenimo metų, „Naujoji Romuva” 1933, nr 111, s. 145–147.

Keliuotis J., Konstruktyvinės kritikos keliu, „Naujoji Romuva” 1933, nr 114, s. 217–219.

Keliuotis J., Jaunosios Lietuvos gairės Dariui ir Girėnui žuvus, „Naujoji Romuva” 1933, nr 134–135, s. 625–628.

Keliuotis J., Meno tragizmas, Vilnius 1997.

Kultūros kryptis, „ Lietuvos aidas” 1933, nr. 54 s. 1–2.

Lietuvių jaunuomenės misija, „Naujoji Romuva” 1934, nr. 166, s. 232–233.

Maceina A., Raštai, t. 1, Vilnius 1991.

Mykolaitis-Putinas V., Lietuvių literatūros problemos, „Naujoji Romuva” 1935, nr 10–11, s. 225–232.

Mulevičiūtė J., Modernizmo link: dailės gyvenimas Lietuvos Respublikoje 1918–1940, Kaunas 2001.

Plieninis J., Vokiškasis siaubas. Teisybė apie vokiečius, Kaunas 1934.

Skrupskelis I., Lietuvos gyvenimas 1937 metais, „Židinys”, 1938, nr 1, s. 3–10.

Slavėnas P., Vokiečių kultūra, Kaunas 1934.

Smith A.D., Nacionalizmas XX amžiuje, Vilnius 1994.

Šalkauskis S., Raštai, t. 4, Vilnius 1995.

Tarvydas S., Geopolitika, Kaunas 1939.

Trimakas R., Lietuvių nacionalinis identitetas: etniškumo ir konfesiškumo santykio problema tarpukario Lietuvos Respublikoje (1918–1940), „Sociologija” 1999, nr 3 (5), s. 67–80. DOI: https://doi.org/10.15388/SocMintVei.1999.3.6968

Vaižgantas, Laiškai Klimams, Vilnius 1998.

Przegląd Środkowo-Wschodni - okładka 9/2024

Opublikowane

15.12.2024

Jak cytować

Mačiulis, D. (2024). „Obcy” w kulturze narodowej: kwestia orientacji kulturowej na Litwie w okresie międzywojennym XX wieku. Przegląd Środkowo-Wschodni, 9, 103-123. https://doi.org/10.32612/uw.2543618X.2024.pp.103-123

Inne teksty tego samego autora