Умовы фарміравання ідэнтычнасці беларусаў (1795 – 1991 гг.) – cпроба пастаноўкі праблемы
DOI:
https://doi.org/10.32612/uw.2543618x.2023.pp.143-160Słowa kluczowe:
polonizacja, litewskość, rusyfikacja, zachodniorusizm, białoruskość, sowietyzacjaAbstrakt
Autor analizuje główne procesy życia społecznego i politycznego, które pozytywnie lub negatywnie wpłynęły na kształtowanie się tożsamości Białorusinów w różnych okresach historii kraju: polonizację i litwinizm końca XVIII-pierwszej połowy XIX wieku, rusyfikację po powstaniu 1830–31, rosyjskość zachodnia w połowie XIX w., białorutenizacja w latach 1923–27, sowietyzacja ludności białoruskiej w latach 1922–91. Autor zwraca uwagę na znaczenie każdego z wymienionych procesów dla kształtowania tożsamości Białorusinów.
Pobrania
Bibliografia
Akerman A., Gìstoryâ Garodnì. 1919–1991.Nacyânalìzacyâ, vynìščènne ì savetyzacyâ sârèdneèǔrapejskaha mesta, Smalensk: Inbelkult 2021 [Акерман A., Гісторыя Гародні. 1919–1991. Нацыяналізацыя, вынішчэнне i саветызацыя сярэднеэўрапейскага места, Смаленск: Інбелкульт 2021].
Aleksievič S., O proigrannoj bitve, „Narodnaâ volâ” 2015, 11 snežnâ, s. 3 [Алексиевич С., О проигранной битве, „Народная воля” 2015, 11 снежня, c. 3].
Bagdanovìč A., Belarusy, [u:] Poǔny zbor tvoraǔ, Mìnsk 1995, t. 2 [Багдановіч А., Беларусы [y:] Поўны збор твораў, Мінск 1995, t. 2].
Belorussiâ v èpohu feodalizma: Sbornik dokumentov imaterialov, t. 4, Minsk: Izd-vo ANB 1961 [Белоруссия в эпоху феодализма: Сборник документов и материалов, т. 4, Минск: Изд-во АНБ 1961].
Białаkozowicz B., U źródeł kształtowania się nowożytnie białoruskiej świadomości narodowej, „Białoruskie Zeszyty Historyczne” 1995, nr 2, s. 51–52.
Cʹvìkevìč A., „Zapadno-russizm”: Narysy zgìstoryì gramadskaj myslì na Belarusì ǔ XIX – pačatku XX st., 2-e vyd. Mìnsk: Navuka ì tèhnìka 1993 [Цьвікевіч А., „Западно-руссизм”: Нарысы з гісторыі грамадскай мыслі на Беларусі ў ХІХ пачатку ХХ ст., 2-е выд., Мінск: Навука i тэхніка 1993].
Grabenskij V., Istoriâ polʹskogo naroda, SPB. 1910 [Грабенский В., История польского народа, СПб. 1910].
Kukieł M., Dzieje Polski porozbiorowej 1795–1921, wyd. 4, Paris 1984.
Kulʹ-Sâlʹverstava S.Â., Belarusʹ na mâžystagoddzâǔ ì kulʹtur: Farmìravanne kulʹtury Novaga času na Belaruskìh zemlâh (drugaâ palova XVIII st. – 1820-â gady), Mìnsk: BDU 2000 [Куль-Сяльверстава С.Я., Беларусь на мяжы стагоддзяў i культур: Фарміраванне культуры Новага часу на Беларускіх землях (другая палова XVIII ст. – 1820-я гады), Мінск: БДУ 2000].
Lìs A., Belaruskaâ ìdèâ ì adradžènne slavân. 20–90-â gady XIX stagoddzâ, „Polymâ” 1993, nr 4 [Ліс А., Беларуская ідэя i адраджэнне славян. 20–90-я гады ХІХ стагоддзя, „Полымя” 1993, nr 4].
Lûbavskij M.K., Osnovnye momenty istorii Belorussii, Moskva 1918 [Любавский М.К., Основные моменты истории Белоруссии, Москва 1918].
Nacyânalʹny gìstaryčny arhìǔ Belarusì, f. 3157, vop. 1, s. 43, a. 213 ab. – 219 ab. [Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі, ф. 3157, воп. 1, с. 43, а. 213 аб. – 219 аб.].
Narysygìstoryì narodnaj asvety ì pedagagìčnaj dumkì ǔ Belarusì, rèd. S.A.Umrèjka, Minsk: Narodnaâ asveta 1986 [Нарысы гісторыі народнай асветы i педагагічнай думкі ў Беларусі, рэд. С.А. Умрэйкa, Мiнcк.: Народная асвета 1986].
Pigoń St., Księcia kuratora Adama Czartoryskiego troski o język i literatura polska [w:] „Źródla mocy” 1931, z. 7.
Polnoe sobranie zakonov Rossijskoj imperii, Sankt-Peterburg 1830. [Полное собрание законов Российской империи, Санкт-Петербург 1830].
Radzìk R., Uzaemaabumoǔlenascʹ nacyânalʹnaga razvìccâ polʹskkaga ì belaruskaga gramadstva (da 1914) [u:] Belarusìka=Albaruthenica, Mìnsk: Navuka ì tèhnìka 1993, knìga 1 [Радзік Р., Узаемаабумоўленасць нацыянальнага развіцця польсккага i беларускага грамадства (да 1914 г.) [y:] Беларусіка=Albaruthenica, Мінск: Навука i тэхніка 1993, кніга 1].
Ratč V., Polʹskaâ èmigraciâ do i vo vremâ poslednego mâteža 1831–1863 gg., Vìlʹna 1866 [Ратч В., Польская эмиграция до и во время последнего мятежа 1831–1863 гг., Вільна 1866].
Šolkovič S., Polʹskaâ propaganda v učebnyhzavedeniâh Severo-Zapadnogo kraâ [v:] Sbornik statej, razʺâsnâûŝih polʹskoe delo po otnošeniû k Zapadnoj Rossii, sost. Šolkovič, vyp. 1, Vilʹna 1885. [Шолкович С., Польская пропаганда в учебных заведениях Северо-Западного края [в:] Сборник статей, разъясняющих польское дело по отношению к Западной России, сост. Шолкович, вып. 1, Вильна 1885.
Šved V.V., Pamìž Polʹščaj ì Rasìâj: Gramadska-palìtyčnae žyccë na zemlâh Belarusì (1772–1863), Grodna: GrDU 2001 [Швед В.В., Паміж Польшчай i Расіяй: Грамадска-палітычнае жыццё на землях Беларусі (1772–1863), Гродна: ГрДУ 2001].
Szumski J., Sowietyzacja Zachodniej Białorusi. 1944–1953. Propaganda i edukacja w służbie ideologii, Kraków 2010.
Szwed W., Przejawy licwinskosci w zyciu spoleczno-poltycznym na ziemiach Bialorusi (pierwsza polowa XIX wieku) [w:] Rocznik centrum studiów białoruskich. 2016, № 1, S. 45–61.
Szybeka Z., Historia Białorusi 1795–2000, Lublin: Instytut EŚW, 2002.
Talâronak S.V., Palìtyka caryzmu ǔ adnosìnah da katalìckaj ì ǔnìâckaj carkvy na Belarusì (1772–1839), „Vescì AN Belarusì. Seryâ gramadskìh navuk” 1992, nr 2, s. 60–66 [Таляронак С.В., Палітыка царызму ў адносінах да каталіцкай i ўніяцкай царквы на Беларусі (1772–1839), „Весці АН Беларусі. Серыя грамадскіх навук” 1992, № 2, c. 60–66].
Tracâk Â., Savety. Zahodnebelaruskì raman-hronìka, Grodna: Ûrsaprìnt 2015. [Трацяк Я., Саветы. Заходнебеларускі раман-хроніка, Гродна: ЮрСаПрінт 2015].
Turčinovič A., Stoletie Grodnenskoj gubernii: Istoričeskij očerk. 1802–1902 [v:] Vilenskij kalendarʹ na 1903 g., Vilno 1902. [Турчинович А., Столетие Гродненской губернии: Исторический очерк. 1802–1902 [в:] Виленский календарь на 1903 г., Вильно 1902].
Turuk F.F., Belorusskoe dviženie: Očerkiistorii nacionalʹnogo i revolûcionnogo dviženiâ belorussov, Moskva: Gosizdat 1921. [Турук Ф.Ф., Белорусское движение: Очерки истории национального и революционного движения белоруссов, Москва: Госиздат 1921].
Zaprudnìk Â., Belarusʹ na gìstaryčnyh skryžavannâh, Mìnsk: VC „Bacʹkaǔščyna” 1996. [Запруднік Я., Беларусь на гістарычных скрыжаваннях, Мінск: ВЦ „Бацькаўшчына” 1996].
Zaprudnikì I., Rolâ gìstaryčnaga samaǔsvedamlennâ ǔ pracèse farmìravannâ nacyânalʹnaj svâdomascì belarusaǔ (sârèdzìna HÌH st.) [u:] Belarusìka =ALBARUTHENICA, Mìnsk: Navuka ì tèhnìka 1993, knìga 2 [Запруднiк І., Роля гістарычнага самаўсведамлення ў працэсе фарміравання нацыянальнай свядомасці беларусаў (сярэдзіна ХІХ ст.) [y:] Беларусіка =Albaruthenica, Мінск: Навука i тэхніка 1993, Кніга 2].
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2023 Uniwersytet Warszawski, Instytut Studiów Interkulturowych Europy Środkowo-Wschodniej

Praca jest udostępniana na licencji Creative Commons Attribution 3.0 Unported License.