Падручнікі па гісторыі Беларусі як люстэрка фарміравання і эвалюцыі нацыянальнага гістарычнага наратыву ў 1990-я – 2010-я гады
DOI:
https://doi.org/10.32612/uw.2543618x.2022.pp.155-190Słowa kluczowe:
historiografia, historia Białorusi, narodowa narracja historyczna, podręcznikiAbstrakt
W artykule przeanalizowano treść podręczników do historii Białorusi pod kątem kształtowania narodowej narracji historycznej w latach 1991–2020. Autor przedstawia różnice w postrzeganiu przeszłości, które występują w podręcznikach używanych w szkolnictwie średnim i szkolnictwie wyższym. Przybliża najważniejsze zagadnienia historyczne, które były interpretowane w odmienny sposób pod wpływem zmieniającej się polityki historycznej Białorusi. Autor analizuje również uwarunkowania kształtowania narodowej narracji historycznej. Ponadto autor ukazuje wkład poszczególnych naukowców w tworzenie narodowej narracji historycznej w XXI w. W szczególności dotyczy to Michaiła Bicza, Pawła Łojkę, Jury’ego Bochana, Michasia Czarniauskiego.
Pobrania
Bibliografia
Belazarovіch, V.A. Etapy i pieryjady u razwicci ajczynnajhistaryjahrafii (20-ja hady XX – paczatak XXI st.) [w:] Problemy metodologii issledovaniy istorii Belarusi : Materialymezhdunarodnoy nauchnoy konferentsii (Minsk, 26–27 oktyabrya 2006 goda ). Minsk, 2008. S. 225–228. [Белазаровіч В.А. Этапы і перыяды ў развіцці айчыннай гістарыяграфіі (20-я гады XX – пачатак XXI ст.) [w:] Проблемы методологии исследований истории Беларуси: материалы Международной научной конференции (Минск, 26–27 октября 2006 года ). Минск, 2008. С. 225–228].
Belazarovіch, V.A. Formirovaniye i razvitiye kontseptsii istorii Belarusi v otechestvennoy istoriografii (v otechestvennoy istoriografii (vtoraya polovina XIX – nachalo XXI veka). Grodno: GrGU, 2020. [Белазаровіч В.А. Формирование и развитие концепции истории Беларуси в отечественной историографии (вторая половина XIX – начало XXI века). Гродно: ГрГУ, 2020].
Belazarovіch, V.A. Histaryjahrafija Historyibiełarusi: dapamożnik. Hrodna: Hrdu, 2006 (wyd 2-je, 2009). [Белазаровіч В.А. Гістарыяграфія гісторыі Беларусі: дапаможнік. Гродна: ГрДУ, 2006 (выд 2-е, 2009)].
Cwikiewicz, A. „Zapadno-russиzm”: narysyz historyi hramadskaj mysłi na Biełarusi u XIX i paczatku XX w. 2-je wyd. Minsk: Nawuka i technika, 1993. [Цвікевіч А. „Западно-руссизм”: нарысы з гісторыі грамадскай мыслі на Беларусі ў XIX і пачатку XX в. 2-е выд. Мінск: Навука і тэхніка, 1993].
Cwіkiewіcz, A. Kratkij oczerk Wozniknowienijabiełorusskoj Narodnoj Riespubliki. Izd. 2-je, faksimilnoje. Minsk, 1990. [Цвікевіч А. Краткий очерк возникновения Белорусской Народной Республики. Изд. 2-е, факсимильное. Минск, 1990].
Cwіkiewіcz, A. Zbor tworau u 2 t. T. 1: Histarycznyja pracy. Smalensk: Archie, 2021. [Цвікевіч А. Збор твораў у 2 т. Т. 1: Гістарычныя працы. Смаленск: Архе, 2021].
Czaropka, S.A. Kazacka-sialanskaja wajna u Biełarusi, 1648–1651 hh.: dysiertacyjana suiskannie wuczonaj stupieni kandydata histarycznych nawuk: 07.00.02. Minsk, 2009. [Чаропка С.А. Казацка-сялянская вайна ў Б еларусі, 1648–1651 гг.: дысертацыя на суісканне вучонай ступені кандыдата гістарычных навук: 07.00.02. Мінск, 2009].
Dounar-Zapolʹski, M.W. Asnowy Dziarżaunasʹci Biełarusi. Minsk, 1994. [Доўнар-Запольскі М.В. Асновы дзяржаўнасьці Беларусі. Мінск, 1994].
Dounar-Zapolʹski, M.W. Historyja Biełarusi. Minsk:Biełaruskaja Encykłapiedyja, 1994. [Доўнар-Запольскі М.В. Гісторыя Беларусі. Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 1994].
Historyja Biełarusi 1917–1996 hh.: dla 9 kłasa / U.N.Sidarcou, W.M. Famin, S.W. Panou. Minsk: Narodnaja aswieta, 1997. [Гісторыя Беларусі 1917–1996 гг.: для 9 класа / У.Н. Сідарцоў, В.М. Фамін, С.В. Паноў. Мінск: Народная асвета, 1997].
Historyja Biełarusi 1917–paczatak CHCHI st.: dla 9kłasa / S.W. Panou, U.N. Sidarcou, W.M. Famin. Minsk: BDU, 2019. [Гісторыя Беларусі 1917–пачатак ХХІ ст.: для 9 класа / С.В. Паноў, У.Н. Сідарцоў, В.М. Фамін. Мінск: БДУ, 2019].
Historyja Biełarusi sa starażytnych czasou da kanca XVIII st.: wuczebny dapamożnik dla 10-ha kłasa ustanou, jakija zabiaspieczwajucʹ atrymannie ahulʹnaj siaredniaj adukacyi, z biełaruskaj i ruskaj mowami nawuczanniaz 11-hadowym terminam nawuczannia / I.P. Krenʹ, W.A. Biełazarowicz. Minsk: BDU, 2006. [Гiсторыя Беларусi са старажытных часоў да канца XVIII ст.: вучэбны дапаможнік для 10-га класа ўстаноў, якія забяспечваюць атрыманне агульнай сярэдняй адукацыі, з беларускай і рускай мовамі навучання з 11-гадовым тэрмінам навучання / І.П.Крэнь, В.А.Белазаровіч. Мінск: БДУ, 2006].
Historyja Biełarusi u 4 cz. / P.I. Bryhadzin iinsz. Cz. 1: Ad starażytnasci da siaredziny XVI st. Minsk: BDU, 2018. [Гісторыя Беларусі ў 4 ч. / П. І. Брыгадзін і інш. Ч. 1: Ад старажытнасці да сярэдзіны XVI ст. Мінск: БДУ, 2018].
Historyja Biełarusi XIX – paczatak XXI st.: dla 11kłasa / pad redakcyjaj Ja.K. Nowika. Minsk: BDU, 2009. [Гісторыя Беларусі ХІХ – пачатак ХХІ ст.: для 11 класа / пад рэдакцыяй Я.К. Новіка. Мінск: БДУ, 2009].
Historyja Biełarusi, XVI―XVIII stst.: dla 7-ha kłasa padredakcyjaj W.A. Waronina i A. A. Skiepjan / A.A. Skiepjan, W. A. Waronin, A.U. Macuk. Minsk : BDU, 2017. [Гісторыя Беларусі, XVI–XVIII стст.: для 7-га класа пад рэдакцыяй В. А. Вароніна і А. А. Скеп’ян / А. А. Скеп’ян, В. А. Варонін, А.У. Мацук. Мінск : БДУ, 2017].
Historyja Biełarusi: ad starażytnych czasou – pa 2008 h.: wuczebny dapamożnik dla studentau ustanou, jakija zabiaspieczwajucʹ atrymannie wyszejszaj adukacyi / Ja.K. Nowik, I. Ł. Kaczałau, N. Ja. Nowik. Minsk: Wyszejszaja szkoła, 2009. [Гісторыя Беларусі: ад старажытных часоў – па 2008 г.: вучэбны дапаможнік для студэнтаў устаноў, якія забяспечваюць атрыманне вышэйшай адукацыі / Я.К. Новік, І.Л. Качалаў, Н.Я. Новік. Мінск: Вышэйшая школа, 2009].
Historyja Biełarusi: druhaja pałowa XVI ― kaniec XVIII st.: wuczebny dapamożnik dla 8-ha kłasa ahulʹnaadukacyjnychustanou z biełaruskaj mowaj nawuczannia / W.A. Biełazarowicz, I.P. Krenʹ, N.M. Hanuszczanka. Minsk: BDU, 2010. [Гісторыя Беларусі: другая палова XVI – канец XVIII ст.: вучэбны дапаможнік для 8-га класа агульнаадукацыйных устаноў з беларускай мовай навучання / В.А. Белазаровіч, І.П. Крэнь, Н.М. Ганушчанка. Мінск: БДУ, 2010].
Historyja Biełarusi: kurs lekcyj [dla studentauwyszejszych nawuczalʹnych ustanou] : u 2 cz. / Hrodzienski dziarżauny uniwiersitet im. Ja. Kupały, Biełaruski dziarżauny uniwiersitet. Minsk: Respubłikanski instytut wyszejszaj szkoły, 2000–2002. [Гісторыя Беларусі: курс лекцый [для студэнтаў вышэйшых навучальных устаноў]: у 2 ч. / Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт ім. Я. Купалы, Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт. Мінск: Рэспубліканскі інстытут вышэйшай школы, 2000–2002].
Historyja Biełarusi: sa starażytniejszych czasou dasiaredziny I tysiaczahoddzia n. e.: padrucznik dla 5-ha kłasa ahulʹnaadukacyjnajszkoły / E.M Zaharulʹski. Minsk: Narodnaja aswieta, 1998. [Гісторыя Беларусі: са старажытнейшых часоў да сярэдзіны І тысячагоддзя н. э.: падручнік для 5-га класа агульнаадукацыйнай школы / Э.М. Загарульскі. Мінск: Народная асвета, 1998].
Historyja Biełarusi: u 6 t. / [redkalehija: M. Kasciuk (hałouny redaktar) iinsz.]. Minsk: Ekopierspiektiwa, 2007–2011. [Гісторыя Беларусі: у 6 т. / [рэдкалегія: М. Касцюк (галоўны рэдактар) і інш.]. Мінск: Экоперспектива, 2007–2011].
Historyja Biełaruskaj SSR / Akademija Nawukbiełaruskaj SSR, Instytut historyi. Minsk: Wydawiectwa Akademii nawuk Biełaruskaj SSR, 1955–1958. [Гісторыя Беларускай ССР / Акадэмія навук Беларускай ССР, Інстытут гісторыі. Мінск: Выдавецтва Акадэміі навук Беларускай ССР, 1955–1958].
Historyja BSSR: padrucznik dla siarednich szkoł / Ł.S. Abiecadarski, M.P. Baranawa, N.H. Pauława. Minsk: Narodnaja aswieta, 1960. [Гісторыя БССР: падручнік для сярэдніх школ / Л.С. Абецадарскі, М.П. Баранава, Н.Г. Паўлава. Мінск: Народная асвета, 1960].
Hryckiewicz, W.P. Historyja i mify. Miensk: «BiełFrans», 1998. [Грыцкевіч В.П. Гісторыя і міфы. Менск: «БелФранс», 1998].
Istorija biełorusskoj gosudarstwiennosti: w 5 t. Mіnsk: Biełaruskaja nawuka, 2018–2020. [История белорусской государственности: в 5 т. Мінск: Беларуская навука, 2018–2020].
Istorija Biełorusskoj SSR / Akadiemija nauk Biełorusskoj SSR, Institut istorii. Minsk: Izdatielstwo Akadiemii nauk Biełorusskoj SSR, 1954. [История Белорусской ССР / Академия наук Белорусской ССР, Институт истории. Минск: Издательство Академии наук Белорусской ССР, 1954].
Istorija Biełorusskoj SSR: w 2 t. /Akadiemija nauk Biełorusskoj SSR, Institut istorii. 2-je, dopołniennoje izd. Minsk: Izdatielstwo Akadiemii nauk BSSR, 1961. [История Белорусской ССР: в 2 т. / Академия наук Белорусской ССР, Институт истории. 2-е, дополненное изд. Минск: Издательство Академии наук БССР, 1961].
Istorija BSSR: makiet / Akadiemija nauk Biełorusskoj SSR, Institut istorii. Minsk:Izdatielstwo Akadiemii nauk Biełorusskoj SSR, 1948. [История БССР: макет / Академия наук Белорусской ССР, Институт истории. Минск: Издательство Академии наук Белорусской ССР, 1948].
Yakubau, W.U. Inflanty u znieszniaj i unutranaj pałitycy WKŁ u kancy XVI – paczatku XVII st.: dysiertacyja na saiskannie wuczonaj stupieni kandydata histarycznych nawuk: spiecyjalʹnascʹ07.00.02 Ajczynnaja historyja. Minsk, 2013. [Якубаў В.У. Інфлянты ў знешняй і ўнутранай палітыцы ВКЛ у канцы XVI – пачатку XVII ст.: дысертацыя на саісканне вучонай ступені кандыдата гістарычных навук: спецыяльнасць 07.00.02 Айчынная гісторыя. Мінск, 2013].
Jermałowicz, M.I. Starażytnaja Biełarusʹ. Wilenski pieryjad. Minsk: Bacʹkauszczyna, 1994. [Ермаловіч М.І. Старажытная Беларусь. Віленскі перыяд. Мінск: Бацькаўшчына, 1994].
Jermałowicz, M.I. Starażytnaja Biełarusʹ: połacki i nowaharodski pieryjady. Minsk: Mastackaja łitaratura, 1990. [Ермаловіч М.І. Старажытная Беларусь: полацкі і новагародскі перыяды. Мінск: Мастацкая літаратура, 1990].
Kadira, W.N. Antifieodalnaja borʹba biełorusskogo i ukrainskogo narodow wowtoroj połowinie XVI – pierwoj trieti XVII w.: dissiertacyja na soiskanije uczenoj stiepienikandidata istoriczeskich nauk: 07.00.02. Minsk, 2008. [Кадира В.Н. Антифеодальная борьба белорусского и украинского народов во второй половине XVI – первой трети XVII в.: диссертация на соискание ученой степени кандидата исторических наук: 07.00.02. Минск, 2008].
Kołtan, O.W. Napołnienije simwoliczeskim sodierżanijemnacyonalnoj idienticznosti uczaszczejsia mołodieży pri izuczenii istorii Biełarusi [w:] Naucznyje trudy Riespublikanskogoinstituta wysszej szkoły. 2016. Wyp. 16, Cz. 2., S. 357–362. [Колтан О.В. Наполнение символическим содержанием национальной идентичности учащейся молодежи при изучении истории Беларуси [w:] Научные труды Республиканского института высшей школы. 2016. Вып. 16, Ч. 2. С. 357–362].
Korziuk, A.A. Sіstema gіstarycznaj adukacyі ўsiaredniaj szkole ў SSSR і Respubłіcy Biełarusʹ (1934 – 2018) [w:] Biełaruskі gіstaryczny czasopіs. Mіnsk. 2018, №4, S. 45–49 [Корзюк, А.А. Сістэма гістарычнай адукацыі ў сярэдняй школе ў СССР і Р эспубліцы Беларусь (1934 – 2018 гг.) [w:] Беларускі гістарычны часопіс. Мінск. 2018, №4, С. 45–49].
Liuby, A.Ul. Jagiellony i ich epocha u nacyjanalʹnaj histaryjahrafii Biełarusi i Łitwy XX – paczatku XXI st.: ewalucyja prablematyki [w:] Naucznyje trudy Riespubłikanskoho instytuta wyssziej szkoły. Wypusk18. W 3 cz. Cz. 1. Minsk, 2018. S. 272–278. [Любы, А.Ул. Ягелоны і іх эпоха ў нацыянальнай гістарыяграфіі Беларусі і Літвы ХХ – пачатку ХХІ ст.: эвалюцыя праблематыкі [w:] Научные труды Республиканского института высшей школы. Выпуск 18. В 3 ч. Ч. 1. Мінск, 2018. С. 272–278].
Łastouskі, A. Wiartannie “doўgaj gienieałogіі” uszkolnyja padrucznіkі pa gіstoryі Biełarusі [w:] Іdieołogіia і połіtika, 2019, № 2(13), S. 67–78. [Ластоўскі А. Вяртанне “доўгай генеалогіі” у школьныя падручнікі па гісторыі Беларусі [w:] Ідеологія і політика, 2019, № 2(13), С. 67–78].
Łindner, R. Historyki i ułada: nacyjatworczy pracesi histarycznaja pałityka u Biełarusi ХІХ–ХХ st./Pier. z niam. Ł. Barszczeuskaha; naw. red. H. Sahanowicza. SPb., Nieuski prasciah, 2005. [Лінднэр Р. Гісторыкі і ўлада: нацыятворчы працэс і гістарычная палітыка ў Б еларусі ХІХ–ХХ ст./Пер. з ням. Л. Баршчэўскага; нав. рэд. Г. Сагановіча. СПб., Неўскі прасцяг, 2005].
Łojka, P.A. Prywatnaułasnickija sialanie Biełarusi: ewalucyjafieadalʹnaj renty u druhoj pałowie XVI–XVIII st. Minsk: Nawuka i technika, 1991. [Лойка П.А. Прыватнаўласніцкія сяляне Беларусі: эвалюцыя феадальнай рэнты ў другой палове XVI–XVIII ст. Мінск: Навука і тэхніка, 1991].
Łojka, P.A. Szlachta biełaruskich ziamielʹ u hramadska-pałitycznym życci Reczy Paspałitaj druhoj pałowy XVI – pierszaj treci XVII st. Minsk: BDU, 2002. [Лойка П.А. Шляхта беларускiх зямель у грамадска-палiтычным жыццi Рэчы Паспалiтай другой паловы XVI – першай трэцi XVII ст. Мінск: БДУ, 2002].
Narysy historyi Biełarusi: u 2 cz. Minsk: Biełarusʹ, 1994–1996. [Нарысы гісторыі Беларусі: у 2 ч. Мінск: Беларусь, 1994–1996].
Narysy pa historyi Biełarusi. Minsk, 1940. [Нарысы па гісторыі Беларусі. Мінск, 1940].
Panou, S.W. Ahulʹnanacyjanalʹnaja ideja jak kanceptualʹnaja asnowa dla dasledawannia pracesu razwiccia szkolʹnaj histarycznaj adukacyi u Respubłicy Biełarusʹ [w:] Hosudarstwa Cientralʹnoj i Wostocznoj Ewropy w istoriczieskoj pierspiektiwie. Pinsk. 2018. Wyp. 3. S.371–375. [Паноў С.В. Агульнанацыянальная ідэя як канцэптуальная аснова для даследавання працэсу развіцця школьнай гістарычнай адукацыі ў Р эспубліцы Беларусь [w:] Государства Центральной и Восточной Европы в исторической перспективе. Пинск. 2018. Вып. 3. С. 371–375].
Panou, S.W. Suczasny padrucznik historyi Biełarusi XIX stahoddzia jak sacyjakulʹturny fienomien: dydaktycznaja kancepcyja [w:] „Dołgij XIX wiek” w istorii Biełarusi i Wostocznoj Ewropy: issledowanija po Nowoj i Nowiejszej istorii. Minsk. 2017. Wyp. 1. S.110–117. [Паноў С.В. Сучасны падручнік гісторыі Беларусі XIX стагоддзя як сацыякультурны феномен: дыдактычная канцэпцыя [w:] „Долгий XIX век” в истории Беларуси и Восточной Европы: исследования по Новой и Новейшей истории. Минск. 2017. Вып. 1. С. 110–117].
Panou, S.W. Szkolʹnaja histarycznaja adukacyja: etapy razwiccia u Respubłicy Biełarusʹ [w:] Naucznyje trudy Riespublikanskogo instituta wysszej szkoły. 2018. Wyp. 18, Cz. 3. S. 255–261. [Паноў С.В. Школьная гістарычная адукацыя: этапы развіцця ў Р эспубліцы Беларусь [w:] Научные труды Республиканского института высшей школы. 2018. Вып. 18, Ч. 3. С. 255–261].
Panou, S.W. Szkolʹnaja histarycznaja Adukacyjarespubłiki Biełarusʹ: reałizacyja jeurapiejskich kanceptau [w:] Biełarusʹ u kantekscie jeurapiejskaj historyi: asoba, hramadstwa, dziarżawa. Hrodna, 2021. S. 321–324. [Паноў С.В. Школьная гістарычная адукацыя Рэспублікі Беларусь: рэалізацыя еўрапейскіх канцэптаў [w:] Беларусь у кантэксце еўрапейскай гісторыі: асоба, грамадства, дзяржава. Гродна, 2021. С. 321–324].
Sahanowicz, H.M. Kanstrujawnnie aficyjnaha wykładu historyi u paslawajennaj BSSR [w:] Hadawik Centra Biełaruskich Studyjau. 2015. Hod 1, № 1. S. 201–218. [Сагановіч Г.М. Канструяванне афіцыйнага выкладу гісторыі ў пасляваеннай БССР [w:] Гадавік Цэнтра Беларускіх Студыяў. 2015. Год 1, № 1. С. 201–218].
Sahanowicz, H. Białoruska historiografia wczoraj i dziś [w:] Przegląd Wschodni, Warszawa, 2003. S. 759–775. Sahanowicz, H. Hrunwalʹd u biełaruskajhistoryi. Sproba razboru pałitycznaha mifa. Minsk: Miedysont, 2015 [Сагановіч, Г. Грунвальд у беларускай гісторыі. Спроба разбору палітычнага міфа. Мінск: Медысонт, 2015].
Sahanowicz, H. Narys historyi Biełarusi ad starażytnasci da kanca XVIII st. Minsk: Encykłapiedyks, 2001 [Сагановіч, Г. Нарыс гісторыі Беларусі ад старажытнасці да канца XVІІІ ст. Мінск: Энцыклапедыкс, 2001].
Sahanowicz, H. Nationaler Aufbruch und politische Reaktion: zehn Jahre Historiographie in Belarus’ [w:] Österreichische Osthefte. Wien: Lang, 2002, Jg. 44, H. 1/2. P. 137–149.
Sidorcow, W.N. Istorija kak politika [w:] Biełaruskaja dumka. 2014. № 4. S. 61–64. [Сидорцов В.Н. История как политика [w:] Беларуская думка. 2014. № 4. С. 61–64]. DOI: https://doi.org/10.1365/s35128-014-0066-7
Sidorcow, W.N. Magistralnoje naprawlenije wrazwitii biełorusskoj istoriografii [w:] Obrazy proszłogo w istoriografii: biełorussko-francuzskij diałog: matieriały k mieżdunarodnoj nauczno- prakticzeskoj konfieriencyi „Istoriografija kakobjekt issledowanija”, 21―22 maja 2008 g. Minsk, 2008. S. 23–32. [Сидорцов В.Н. Магистральное направление в развитии белорусской историографии [w:] Образы прошлого в историографии: белорусско-французский диалог: материалы к международной научно-практической конференции „Историография как объект исследования”, 21–22 мая 2008 г. Минск, 2008. С. 23–32.
Sidorcow, W.N. Opyt pieriodizacyi otieczestwiennoj istorii [w:] Krynicaznaustwa i spiecyjalʹnyja histarycznyja dyscypłiny. Minsk, Wyp. 7. S. 165–169. [Сидорцов В.Н. Опыт периодизации отечественной истории [w:] 7. С. 165–169].
Sidorcow, W.N. Problema optimizacyi socyalno-gumanitarnogo (istoriczeskogo) obrazowanijaw „niegumanitarnych” wuzach Biełarusi [w:] Wiesnik BDU. 2013. № 1. S. 35–38 [Сидорцов В.Н. Проблема оптимизации социально-гуманитарного (исторического) образования в „негуманитарных” вузах Беларуси [w:] Веснік БДУ. 2013. № 1. С. 35–38].
Szybieka, Z. Narys historyi Biełarusi (1795–2002). Minsk: Encykłapiedyks, 2003 [Шыбека, З. Нарыс гісторыі Беларусі (1795–2002). Мінск: Энцыклапедыкс, 2003].
Śleszyński, W. Historia w służbie polityki. Zmiany polityczne a konstruowanie przekazu historycznego na ziemiach białoruskich w XX i XXI wieku, Białystok, 2018.
Urban, P. Da pytanʹnia etnicznaj prynależnasʹci starażytnych łicwinou. Minsk: Bacʹkauszczyna,1994. [Урбан П. Да пытаньня этнічнай прыналежнасьці старажытных ліцвіноў. Мінск: Бацькаўшчына, 1994].
Velikaya Otechestvennayavoyna sovet·skogo naroda (v kontekste Vtoroy mirovoy voyny): uchebnoye posobiye: dlya shirokogo krugachitateley / A.A. Kovalenya [i dr.]. Minsk: BGU, 2005. [Великая Отечественная война советского народа (в контексте Второй мировой войны): учебное пособие: для широкого круга читателей / А.А. Коваленя [и др.]. Минск: БГУ, 2005].
Velikaya Otechestvennayavoyna sovet·skogo naroda (v kontekste Vtoroy mirovoy voyny): posobiye dlya uchrezhdeniy obshchego srednego obrazovaniya s belorusskim irusskim yazykami obucheniya / [A.A. Kovalenya i dr.]. Minsk: BGU, 2020. [Великая Отечественная война советского народа (в контексте Второй мировой войны): пособие для учреждений общего среднего образования с белорусским и русским языками обучения / [А.А. Коваленя и др.]. Минск: БГУ, 2020].
Wiałikaje kniastwa Łitouskaje: historyja wywuczennia u 1991–2003 hh.: materyjały miżnarodnaha kruhłaha stała (16–18 maja 2003 h., h. Hrodna) / [redkalehija: S.B. Kaun (adkazny redaktar) i insz.]. Minsk: Miedisont 2006. S. 112–168. [Вялікае княства Літоўскае: гісторыя вывучэння ў 1991–2003 гг.: матэрыялы міжнароднага круглага стала (16-18 мая 2003 г., г. Гродна) / [рэдкалегія: С.Б. Каўн (адказны рэдактар) і інш.]. Мінск: Медисонт, 2006. С. 112–168].
Yeustratiyeu, O.I. Kołonialʹnaja połitika hiercohstwa Kurlandija i Siemihałija w XVII—XVIII ww.: dissiertacyja na soiskanijeuczenoj stiepieni kandidata istoriczeskich nauk: spiecyalnostʹ 07.00.03 Wsieobszczaja istorija. Minsk, 2017. [Евстратьев О.И. Колониальная политика герцогства Курляндия и Семигалия в XVII—XVIII вв.: диссертация на соискание ученой степени кандидата исторических наук: специальность 07.00.03 Всеобщая история. Минск, 2017].
Zaprudnik, J. Biełarusʹ na histarycznych skryżawanniach. Minsk: Bacʹkauszczyna, 1996. [Запруднік Я. Беларусь на гістарычных скрыжаваннях. Мінск: Бацькаўшчына, 1996].
Zaprudnik, J. Pałitycznaje zmahannie za Biełarusʹ ucarskich Dziarżaunych dumach (1906-1917 hh.) [w:] ARCHE. 2009. № 1/2. P. 43–217. [Запруднік Я. Палітычнае змаганне за Беларусь у царскіх Дзяржаўных думах (1906-1917 гг.) [w:] ARCHE. 2009. № 1/2. C. 43–217].
Zaprudnik, J. Belarus: At a crossroads in history. Columbia Univ.The Harriman Inst. - Boulder etc.: Westview Press, 1993.
Іgnatoўskі, U.M. Wybranaje (Biełaruskі knіgazbor). Mіnsk: Biełaruskaja nawuka, 2018. [Ігнатоўскі У.М. Выбранае (Беларускі кнігазбор). Мінск: Беларуская навука, 2018].
Іgnatoўskі, U.M. Karotkі narys gіstoryі Biełarusі.5-je wyd. Mіnsk: Biełarusʹ, 1992. [Ігнатоўскі, У.М. Кароткі нарыс гісторыі Беларусі. 5-е выд. Мінск: Беларусь, 1992].
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2022 Uniwersytet Warszawski, Instytut Studiów Interkulturowych Europy Środkowo-Wschodniej

Praca jest udostępniana na licencji Creative Commons Attribution 3.0 Unported License.