Fantasms of freedom in slave – based on analysis of intermedia contexts

Authors

DOI:

https://doi.org/10.32612/uw.2543618x.2022.pp.31-59

Keywords:

intermedial context, nobility of former Lithuanian-Belarusian lands, painting, reception, Sienkiewicz Henryk

Abstract

The article is going to offer the detailed description of the intermedial context of the jubilee gift for H. Sienkiewicz Album od Ziemian znad Niemna H. Sienkiewiczowi (1875– 1900), an interesting testimony of the reception and the worldview at the end of the 19th century. Apart from the dedication for the jubilarian, the album includes illustrations featuring Lithuanian motifs, authored by F. Ruszczyc, H. Weyssenhoff, K. Alchimowicz, H. Romerówna, J. Bałzukiewicz, St. F. Fleury, and K. Witkowski. I am going to analyse the verbal and the artistic effect of the album, its symbolic and persuasive content, possible literary connotations and ideological affinities with similar Lithuanian poems (Trakų pilis by J. Mačiulis and Lietuvos griuvėsių himnas by J. A. Herbačiauskas).

Views: 18Downloads: 3

Downloads

Download data is not yet available.

References

Materiały archiwalne

Album od Ziemian znad Niemna H. Sienkiewiczowi (1875-1900), Pałacyk Henryka Sienkiewicza w Oblęgorku, Oddział Muzeum Narodowego w Kielcach, nr inw. MNKi/S/186.

Korespondencja i papiery Wandalina Szukiewicza z lat 1839‒1920, BN Eps III 2947, k. 64‒65, s. 72–73.

Materiały ikonograficzne

Dmochowski W. [winieta z motywami litewskimi] [w:] А.Г. Киркор, П. Кукольник, Черты изъ исторіи и жизни литовского народа, Вильна: Въ Типoграфiи Осипа Завадского 1854, nlb.

Fleury S. [Stanisław Filibert Fleury] Keleivis prie vartų (1900) [akwarela], Litewskie Narodowe Muzeum Sztuki (Lietuvos nacionalinis dailės muziejus), nr inw. LNDM T 7281.

Oziębłowski J., Witold W. K. L. [litografia] [w:] Wilno od początków jego do roku 1750 przez J. I. Kraszewskiego, t. I na nowo poprawiony i przerobiony, Wilno: nakładem i drukiem Józefa Zawadzkiego 1840, nlb.

Ruszczyc F., Ruiny zamku w Krewie i szkic herbu Pogoń [projekt adresu dla H. Sienkiewicza, rys. ołówek 37 x 26,5, Rys.Pol.16133/1 MNW – Kolekcja Rysunku Polskiego, Zbiory Muzeum Narodowego w Warszawie] https://cyfrowe.mnw.art.pl/pl/katalog/822525 [dostęp: 20.09.2021].

Sleńdziński W., Sen Gedymina (1897) [fotografia obrazu olejnego]. Galeria im. Sleńdzińskich w Białymstoku, oprac. zbior., Białystok 2004, (nr inw. GSL/AVIII/221/29 http://cyfrowa.galeriaslendzinskich.pl/wincenty‒slendzinski/118-sen-gedymina.html [dostęp: 20.09.2021].

Opracowania

Basanavičius J., Apie senovės lietuvių pilis, „Auszra” 1883, nr 1, s. 15–18; nr 2, s. 36–41; nr 3, s. 61–64; nr 4, s. 97–102; nr 5, s. 129–135; nr 6, s. 163-169; nr 8‒10, s. 236–242; 1884, nr 1–3, s. 37–52.

Blombergowa M.M., W sprawie towarzystw naukowych działających w Wilnie w XIX i początku XX wieku, „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki” 1992, nr 1

Gerbačiauskas J. [Juozapas Albinas Herbačiauskas], Lietuvos griuvėsių himnas, „Gabija” (Kraków) 1907.

Greimas A.J., Lietuvių mitologijos studijos, sud. K. Nastopka, Vilnius: Baltos lankos 2005.

Ilgiewicz H., Towarzystwo Miłośników Starożytnictwa i Ludoznawstwa (1899‒1907) [w:] eadem, Societates Academicae Vilnenses: Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Wilnie (1907‒1939) i jego poprzednicy, Warszawa: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego 2008.

Jankowski Cz., Krewo [w:] idem, Powiat oszmiański. Materjały do dziejów ziemi i ludzi, zebr. i wyd. Cz. Jankowski, cz. 2, Petersburg: Księgarnia K. Grendyszyńskiego, Kraków: G. Gebethner i Spółka 1897.

Katalog wystawy sienkiewiczowskiej, „Sport” 1901, nr 15.

[Kłos Juliusz] Wilno. Przewodnik krajoznawczy Juljusza Kłosa, wyd. III popr., Wilno: Wydawnictwo Wileńskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego 1937.

Królikiewicz E., Terytorium ruin. Ruina jako obraz i temat romantyczny, Kraków: Universitas 1993.

Lazdynas G., Maironio „Trakų pilis“: tarp „aukso amžiaus“ ir griuvėsių motyvo, https://www.lkma.lt/site/archive/metrastis/XXXVII/lkma-metrastis_t37_Lazdynas.pdf [dostęp: 2.09.2021].

Listy Wandalina Szukiewicza do Lucjana Uziębły i Władysława Zahorskiego, opr. H. Ilgiewicz [w:] Nieznane listy z Ziem Zabranych, red. St. Wiech, Kielce: Wydawnictwo Uniwersytetu Jana Kochanowskiego 2016.

Ludorowski L., Jubileusz Henryka Sienkiewicza 1900, Lublin: Towarzystwo im. Henryka Sienkiewicza Zarząd Główny 2001.

Łotman J., Uniwersum umysłu. Semiotyczna teoria kultury, przeł. i przedmowa B. Żyłko, Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego 2008.

Maironis [Jonas Mačiulis-Maironis], Trakų pilis, [w:] idem, Pavasario balsai, įvadas M. Žvirgždas, 28 wyd., Vilnius: Lietuvių literatūros ir tautosakos institutas 2012.

Piatigorski A., O możliwościach analizy tekstu jako pewnego typu sygnału [w:] Semiotyka kultury, wyb. i oprac. E. Janus, M.R. Mayenowa, przedmowa S. Żółkiewski, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1975.

Romanowski A., Pozytywizm na Litwie. Polskie życie kulturalne na ziemiach litewsko-białorusko-inflanckich w latach 1864‒1904, Kraków: Universitas 2003.

Ruszczyc F., Dziennik, cz. 1: Ku Wilnu 1894‒1919, wyb., układ, oprac. i wstęp E. Ruszczyc, Warszawa: Secesja 1994.

Sienkiewicz H., Ogniem i mieczem. Powieść z lat dawnych, t. 1, wyd. czwarte przejrz. i popr., Warszawa: Nakład Gebethnera i Wolffa. Druk W. Ratyńskiego 1889.

Słoka E., Romantyczna hydrografia Litwy, „Literatūra” 1995, nr 35(2).

Sprawozdanie z obchodu Jubileuszu Henryka Sienkiewicza, „Kraj” 1990, nr 50 [dodatek specjalny].

Sulimczyk [Lucjan Uziębło], Z wczorajszego Wilna: ś.p. Stefan Syrwid i inni miłośnicy pamiątek krajowych, „Słowo” (Wilno) 1930, nr 4.

Wiśniewska I., Kalendarium życia i twórczości Elizy Orzeszkowej, t. 2: 1897–1910, Warszawa: Fundacja Akademia Humanistyczna, Instytut Badań Literackich PAN 2014 [hasło 2618].

Zasztowt L., Wileńscy miłośnicy „starożytności” w latach 1899–1914, „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki” 1990, nr 35(2).

Przegląd Środkowo-Wschodni - okładka 7/2022

Published

2022-12-07

How to Cite

Szulska, I. (2022). Fantasms of freedom in slave – based on analysis of intermedia contexts. The Central and Eastern Review, 7, 31-59. https://doi.org/10.32612/uw.2543618x.2022.pp.31-59

Most read articles by the same author(s)