Problematyka szkolnictwa Rusinów Karpackich na Słowacji i Ukrainie po 1989 roku

Authors

DOI:

https://doi.org/10.32612/uw.2543618x.2016.pp.245-277

Keywords:

education, national minorities, Ruthenians, Slovakia, Ukraine

Abstract

The article concerns the education situation of Carpatho-Rusyns in Slovakia and Ukraine. The author has analyzed the policy of those countries towards Rusyn minority, political and cultural function of education and prospects for its development.

Views: 22Downloads: 2

Downloads

Download data is not yet available.

References

Bruski J., Rusini w Polsce i na Słowacji. Meandry świadomości narodowej, http://www.olszowka.most.org.pl/rusi02.htm, [dostęp: 24.05.2016].

Cudzoziemcy i mniejszości narodowe na Ukrainie i w Polsce; Analiza kompar – atystyczna regulacji prawnych, red. K. Potapenk, Kraków 2015, http://www. allerhand.pl/docs/granty/Mniejszosci_narodowe_na_Ukrainie_i_w_Polsce- raport_PL.pdf., [dostęp: 13.05.2016].

Dziennik Ustaw RP nr 137 z 27.08.2009, poz. 1121, Europejska Karta Języków Regionalnych lub Mniejszościowych, http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServ – let?id=WDU20091371121, [dostęp: 16.05.2016].

Fejsa M., Vzdelávací systém Rusínov v Srbsku [w:] Rusínska kultúra a školstvo po roku 1989 (Zborník vedeckých a vedecko-populárnych príspevkov I.), red. A. Plišková, Preszów 2008, s. 192–201.

Gaj M., Súčasný stav rusínskeho národnostného školstva a jeho perspektívy, [w:] Rusíni na Slovensku; súčasné postavenie a historické kontexty vývinu, red. A. Plišková, Bratysława–Preszów 2012, s. 31–33.

Gajdoš M., Vznik a problémy ukrajinského národnostného školstva, „Človek a spoločnosť” 2009, rocz. 12, nr 1, http://www.saske.sk/cas/public/me – dia/5847/200901_02_gajdos.pdf., [dostęp: 10.05.2016].

Konečny S., Náčrt dejín karpatských Rusínov, Preszów 2015.

Lachowicz M., „Rusinizm” jako idea czwartego narodu wschodniosłowiańskiego a jego lokalny wymiar na ukraińskim Zakarpaciu i słowackiej Preszowszczyźnie, „Kultura – Historia – Globalizacja” 2003, nr 13, s. 31– 42, http://www.khg.uni.wroc.pl/files/3_khg_13_lachowicz_t.pdf, [dostęp: 24.05.2016].

Lachowicz M., System rusińskich szkół niedzielnych – teraźniejszość i pers- pektywy rozwojowe [w:] Łemkowie, Bojkowie, Rusini – historia, współczesność, kultura materialna i duchowa, red. S. Dudra, B. Halczak, A. Ksenicz, J. Starzyński, Legnica–Zielona Góra 2007, s. 209–218.

LETNÁ ŠKOLA rusínskeho jazyka a kultury, http://www.unipo.sk/pracoviska/ urjk/1/LS7/, [dostęp: 15.05.2016].

Magocsi P., Czepa S., Problem Rusinów na Ukrainie. Dwa listy, tłum. I. Kuli- baba, „Kultura Enter” 2009, nr 6, http://kulturaenter.com/?p=6044, [dostęp: 24.05.2016].

Magocsi P., Naród znikąd, tłum. E. Tkacz, Użhorod 2014.

Michna E., Pomiędzy tradycją a współczesnością. Ewolucja konstruktorów tożsamościowych karpatorusińskich liderów etnicznych [w:] Tożsamość i przynależność. O współczesnych przemianach identyfikacji kulturowych w Polsce i w Europie, red. Kempny, G. Woroniecka, P. Załecki, Toruń 2008, s. 69–80.

Návrh koncepcie výchovy a vzdelávania národnostných menšín, https://www. minedu.sk/koncepcia-vychovy-a-vzdelavania-narodnostnych-mensin/, [dostęp: 08.05.2016].

Olszański T., Problem językowy na Ukrainie; Próba nowego spojrzenia, Warszawa 2012.

Paďak V., Rusínske nedeľné školy na Podkarpatsku: úlohy, problémy, pers – pektívy [w:] Rusínska kultura…, op.cit., s. 232–241.

Plišková A., Language and National Identity: Rusyns South of Carpathians, Nowy Jork 2009.

Plišková A., Rusínsky jazyk v epoche nového národného odrodzenia [w:] Rusíni na Slovensku…, op.cit., s. 5–19.

Plišková A., Rusínsky spisovný jazyk vo vzdelávacom systeme Slovenskej re- publiky [w:] Rusínska kultura…, op. cit., s. 177–190.

Plišková A., Пряшівска Русь, [w:] Русиньскый язык, red. P. Magocsi, Opole 2004, s. 331–348.

Sokyrko O., Łemkowie jako odłam Rusinów Karpackich, Warszawa 2012, http://www.academia.edu/4472005/%C5%81emkowie_jako_od%C5%82am_ Rusin%C3%B3w_Karpackich, [dostęp: 16.05.2016].

Štatistický úrad Slovenskej republiky, Obyvateľstvo SR podľa materinského jazyka – SODB 2011, 2001 https://slovak.statistics.sk/wps/portal/, [dostęp: 15.03.2016].

Štatistický úrad Slovenskej republiky, Obyvateľstvo SR podľa národnosti – sčítanie 2011, 2001, 1991, https://slovak.statistics.sk/wps/portal/, [dostęp: 15.03.2016].

Štátny pedagogický ústav [online], http://www.statpedu.sk/, [dostęp: 08.05.2016].

Ústav rusínskeho jazyka a kultúry PU; Charakteristika pracoviska http://www. unipo.sk/9023/, [dostęp: 10.05.2016].

Ústav rusínskeho jazyka a kultúry PU; Prijímacie konanie v akademickom roku 2016/2017 http://www.unipo.sk/9049/, [dostęp: 10.05.2016].

Večerné školy rusínskeho jazyka zabrali, záujem rastie http://www.cemerica. sk/rusinsky-jazyk/, [dostęp: 10.05.2016].

Wydawnictwo Sejmowe 2003, Konstytucja Republiki Słowackiej z 1 września 1992 roku, tłum. K. Skotnicki, http://libr.sejm.gov.pl/tek01/txt/konst/slowacja. html, [dostęp: 08.05.2016].

Wykaz podręczników szkolnych i książek pomocniczych przeznaczonych dla mniejszości narodowych, mniejszości etnicznych oraz społeczności posługu- jącej się językiem kaszubskim, dopuszczonych po 10 marca 1999 r., https://archi – wum.men.gov.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=2230, [dostęp: 25.05.2016].

Zákon č. 184/1999 Z. z.z 10. júla 1999 o používaní jazykov národnostných menšín http://www.zakonypreludi.sk/zz/1999-184, [dostęp: 08.05.2016].

Zákon č. 29/1984 Zb. o sústave základných a stredných škôl (školský zákon) http://www.zakonypreludi.sk/zz/1984-29, [dostęp: 08.05.2016].

Всеукраинская перепись населения 2001, Численность и состав населения Закарпатской области по итогам Всеукраинской переписи населения 2001 года, http://2001.ukrcensus.gov. ua /rus/results/general/nationality/zakar – patia/; http://2001.ukrcensus.gov. ua /rus/results/general/estimated/; http://2001. ukrcensus.gov. ua /rus/results/general /language /, [dostęp: 14.05.2016].

Дар жіночої і людської мудрості, http://dzerkalo-zakarpattya.com/?p=19157, [14.05.2016].

Закон „Про засади державної мовної політики” http://zakon3.rada.gov. ua/laws/show/5029-17 [dostęp: 14.05.2016].

Падяк В., Возроджіня русинського ошколованя на Подкарпатській Руси (2003–2008), Użhorod

Панчук М., Політичне русинство в Україні, „Політична думка” 1995, nr 2–3 (6), s. 116–123, http://litopys.org. ua /rizne/panchuk.htm, [dostęp: 24.05.2016].

План заходiв щодо розв’язування проблем українцiв-русунiв, http:// www. lemko.org /rusyn/kras.html, [dostęp: 13.05.2016].

Плосківська ЗОШ I-III ступенів, http://ploskezosh.jimdo.com/, [dostęp: 15.05.2016].

Правда про русинські школи на Закарпатті, http://transkarpatia.net/tran – scarpathia/our -news/52051-pravda-pro-rusinsk-shkoli-na-zakarpatt-vdeo.html, [dostęp: 14.05.2016].

Рідний край, https:// www.youtube.com/watch?v=AmVSGU_ W9Uc, [dostęp: 14.05.2016].

Рішення ради, http://zakarpat-rada.gov. ua /normatyvni-dokumenty/rishenn- ya-rady/v-sklykannya/6-sesiya/?s=241, [dostęp: 13.05.2016].

Рішенням. Ужгород No652 Про реалізацію норм Закону України «Про заса – ди державної мовної політики», http://zakarpat-rada.gov. ua /normatyvnido – kumenty/rishennya-rady/vi-sklykannya/11-sesiya-ii-zasidannya-21-12-2012/, [dostęp: 14.05.2016].

Світова Рада Русинів відвідала відкритий урок у с. Плоске Свалявського району, http:// mail. ua -reporter.com/content /102020, [dostęp: 14.05.2016].

Факультативний курс Рідний край, https:// www.youtube.com/ watch?v=lIOsT6zl 9 xU, [dostęp: 14.05.2016].

Факультативний курс, https:// www.youtube.com/watch?v=YT5TjnKjz 1E, [dostęp: 14.05.2016].

Przegląd Środkowo-Wschodni - okładka 1/2016

Published

2016-12-15

How to Cite

Zakrzewska, K. (2016). Problematyka szkolnictwa Rusinów Karpackich na Słowacji i Ukrainie po 1989 roku. The Central and Eastern Review, 1, 245-277. https://doi.org/10.32612/uw.2543618x.2016.pp.245-277