Умовы і вынікі ўзбагачэння беларускага сялянства ў другой палове ХІХ ст.
DOI:
https://doi.org/10.32612/uw.2543618x.2021.pp.55-75Słowa kluczowe:
Imperium Rosyjskie, zniesienie pańszczyzny, chłopi białoruscy, przedsiębiorczośćAbstrakt
Sytuacja społeczno-polityczna i ekonomiczna na Białorusi w drugiej połowie XIX w. nie sprzyjała powstaniu zamożnej warstwy chłopów. Carat z trudem wdrażał reformy rolne i nie dbał o poziom życia chłopów. Dbało wyłącznie o to, żeby zaszczepić chłopom poczucie lojalności wobec caratu. Ponadto włościaństwo białoruskie traktowano jako element, który szybko ulegnie rusyfi kacji. W tej sytuacji poziom życia chłopów coraz bardziej się spadał. Niemniej niektórzy chłopi przejawiali zainteresowanie poprawą własnego dobrobytu, w wyniku czego następowało rozwarstwienie chłopów. Z najbardziej przedsiębiorczych chłopów rekrutowali się farmerzy, drobni handlarze, pracownicy administracji niższego szczebla, nauczyciele, przedsiębiorcy. Właśnie wśród tych ludzi budziła się białoruska świadomość narodowa. Proces kształtowania burżuazji białoruskiej postępował jednak w bardzo wolnym tempie. W drugiej połowie XIX w. dopiero kładziono podwaliny pod współczesną nację białoruską.
Pobrania
Bibliografia
Astroga V.M., Vâskovae nastaǔnìctva Belarusì ǔ drugoj palove XIX – pačatku XX stst., Mìnsk 2005 [Астрога В.М., Вясковае настаўніцтва Беларусі ў другой палове ХІХ – пачатку ХХ стст., Мінск 2005].
Bejlʹkìn H.Û., Da pytannâ ab fermerah ì kulakah na Belarusì (drugaâ palova HÌH – pačatak XX st.), „Belaruskì gìstaryčnyčasopìs” 1994, № 4, s. 70‒76 [Бейлькін Х.Ю., Да пытання аб фермерах і кулаках на Беларусі (другая палова ХІХ – пачатак ХХ ст.), “Беларускі гістарычны часопіс” 1994, № 4, с. 70‒76].
Borʹba za zemlû, T.1, Sankt Peterburg 1908 [Борьба за землю, Т.1, Санкт Петербург 1908].
Bratkoǔskì S., Nekalʹkì sposabaǔ dasâgnucʹ nemažlìvaga alʹbo dapamožnìk dlâ tyh, hto nevedae, što ne vedae, što nelʹga nìčogarabìcʹ, Mìnsk 2002 [Браткоўскі С., Некалькі спосабаў дасягнуць немажлівага альбо дапаможнік для тых, хто не ведае, што нельга нічога рабіць, Мінск 2002].
Vitebskaâ guberniâ.Istoriko-geografi českij i statističeskij obzor, Vyp.I. Istoriâ. Priroda. Naselenie. Prosveŝenie, Vitebsk 1890 [Витебская губерния. Историко-географический и статистический обзор, Вып.І. История. Природа. Население. Просвещение, Витебск 1890].
Gruzickij Û.L., Banki Belarusi (70-e gg. XIX – načalo XX v.), Mìnsk 2005 [Грузицкий Ю.Л., Банки Беларуси (70-е гг. ХІХ – начало ХХ в.), Мінск 2005].
Gìstoryâ sâlânstva Belarusì, T.2, Mìnsk 2002 [Гісторыя сялянства Беларусі, Т.2, Мінск 2002].
Dzâržaǔny arhìǔ Rasìjskajfedèracyì (DARF), f. 811, vop. 1, spr. 45, 48 [Дзяржаўны архіў Расійскай Федэрацыі (ДАРФ), ф. 811, воп. 1, спр. 45, 48].
Korolenko S.A., Volʹnonaëmnyj trud v hozâjstvah vladelʹčeskih i peredviženie rabočih, Sankt Peterburg 1892 [Короленко С.А., Вольнонаёмный труд в хозяйствах владельческих и передвижение рабочих, Санкт Петербург 1892].
Lenin V.I., Agrarnyj vopros v Rossii k koncu XIX veka [v:] Poln. sobr. soč.,T.17, Moskva 1961 [Ленин В.И., Аграрный вопрос в России к концу ХІХ века [в:] Полн. собр. соч.,Т.17, Москва 1961].
„Minskij listok» 1886, 24oktâbrâ [„Минский листок” 1886, 24 октября].
„Minskij listok” 1887, 11 marta [„Минский листок” 1887, 11 марта].
Nacyânalʹny gìstaryčnyarhìǔ Rèspublìkì Belarusʹ (NGARB), f. 333, vop. 4, spr.5243, 5341, 5742, 5827, 7840, 8868, 8894, 9747 (Spis kupcoǔ Mìnskaj gubernì 1900 g.) [Нацыянальны гістарычны архіў Рэспублікі Беларусь (НГАРБ), ф. 333, воп. 4, спр. 5243, 5341, 5742, 5827, 7840, 8868, 8894, 9747 (Спіс купцоў Мінскай губерні 1900 г.)].
Pamâtnaâ knižka Vitebskojguberni na 1863 god, Vitebsk 1862 [Памятная книжка Витебской губерни на 1863 год, Витебск 1862].
Pamâtnaâ knižka Vitebskoj gubernii na 1989 god, Vitebsk 1897 [Памятная книжка Витебской губернии на 1989 год, Витебск 1897].
Panûtič V.P., Socialʹno-èkonomičeskoe razvitie belorusskoj derevni v 1861–1900 gg., Minsk 1990 [Панютич В.П., Социально-экономическое развитие белорусской деревни в 1861–1900 гг., Минск 1990].
Panûtič V.P., Istoriografi â agrarnoj istorii Belarusi 1861‒1917 gg., Minsk 2005 [Панютич В.П., Историография аграрной истории Беларуси 1861–1917 гг., Минск 2005].
Pervaâ vseobŝaâ perepisʹnaseleniâ Rossijskoj imperii, Sankt Peterburg 1897, T. 4, 5, 11, 22, 23 [Первая всеобщая перепись населения Российской империи, Санкт Петербург 1897, Т. 4, 5, 11, 22, 23].
Pigulevskij N., Opisanie Ostrinskoj volosti Lidskogo uezda, Vilʹno 1870 [Пигулевский Н., Описание Остринской волости Лидского уезда, Вильно 1870].
Poletaeva N.I., Kupečestvo Belarusi: 60-e gg. XIX – načalo XX v., Minsk 2004 [Полетаева Н.И., Купечество Беларуси: 60-е гг. ХІХ – начало ХХ в., Минск 2004].
Polnoe Sobranie Zakonovrossijskoj imperii. 2-e sobranie. T.X, № 42759 [Полное Собрание Законов Российской империи. 2-е собрание. Т.Х, № 42759].
Rasìjskì dzâržaǔnygìstaryčny arhìǔ (RDGA), f. 20 [Расійскі дзяржаўны гістарычны архіў (РДГА), ф. 20].
Sambuk S.M., Politika carizma v Belorussii vo vtoroj polovine XIX veka, Minsk 1980 [Самбук С.М., Политика царизма в Белоруссии во второй половине ХІХ века, Минск 1980].
Svetlovskij V.V., Mobilizaciâzemelʹnoj sobstvennosti v Rossii (1861‒1908), Sankt Peterburg 1911 [Светловский В.В., Мобилизация земельной собственности в России (1861‒1908), Санкт Петербург 1911.
Svod statističeskihmaterialov, kasaûŝihsâ èkonomičeskogo položeniâ selʹskogo naseleniâ Evropejskoj Rosii, Sankt Peterburg [Свод статистических материалов, касающихся экономического положения сельского населения Европейской России, Санкт Петербург 1894].
Statistika zemlevladeniâ 1905 g., Vyp.11, 13, 19, 27, 34, Sankt Peterburg 1906 [Статистика землевладения 1905 г., Вып.11, 13, 19, 27, 34, Санкт Петербург 1906].
Statistika pozemelʹnojsobstvennosti i naselennyh mest Evropejskoj Rossii, Vyp.V, VII, Sankt Peterburg 1892 [Статистика поземельной собственности и населенных мест Европейской России, Вып.V, VІІ, Санкт Петербург 1892].
Tizengauzen N., Nekotorye statističeskie dannye o narodonaselenii Zapadnogo kraâ [v:] Minskaâ starina, Vyp. 2, Minsk 1912 [Тизенгаузен Н., Некоторые статистические данные о народонаселении Западного края [в:] Минская старина, Вып. 2, Минск 1912].
Tokcʹ S.M., Sacyâlʹnyâ ì kulʹturnyâ pracèsyǔ belaruskaj vëscy ǔ drugoj palove XIX – pačatku XX st., Minsk 2016 [Токць С.М., Сацыяльныя і культурныя працэсы ў беларускай вёсцы ў другой палове ХІХ – пачатку ХХ ст. Мінск 2016].
Trudy mestnogo Komiteta onuždah selʹskohozâjstvennoj promyšlennosti. XXII. Mogilëvskaâ guberniâ, Sankt Peterburg 1903 [Труды местного Комитета о нуждах сельскохозяйственной промышленности. ХХІІ. Могилёвская губерния, Санкт Петербург 1903].
Hodskij L.V., Zemlâ izemledelec, T. II, Sankt Peterburg 1891 [Ходский Л.В., Земля и земледелец, Т. ІІ. Санкт Петербург 1891].
Šybeka Z., Garady Belarusì (60-â gady XIX – pačatak XX stagoddzâǔ), Mìnsk 1997 [Шыбека З., Гарады Беларусі (60-я гады ХІХ – пачатак ХХ стагоддзяў), Мінск 1997].
Šybeka Z.V., Sacyâlʹnae razmežavanne belarusaǔ u kancy XIX st., „Vescì AN BSSR” 1991, № 6 [Шыбека З.В., Сацыяльнае размежаванне беларусаў у канцы ХІХ ст., „Весці АН БССР” 1991, № 6].
Ânson Û., Opytstatističeskogo issledovaniâ o krestʹânskih nadelah i platežah, Sankt Peterburg 1881 [Янсон Ю., Опыт статистического исследования о крестьянских наделах и платежах, Санкт Петербург 1881].
Âsnopolʹskij N.P., Ogeografi českom raspredelenii gosudarstvennyh dohodov i rashodov VROSSII. Opyt fi nansovo-statističeskogo issledovaniâ, Č. 1, Kiev 1890 [Яснопольский Н.П., О географическом распределении государственных доходов и расходов в России. Опыт финансово-статистического исследования, Ч. 1, Киев 1890].
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2021 Uniwersytet Warszawski, Instytut Studiów Interkulturowych Europy Środkowo-Wschodniej

Praca jest udostępniana na licencji Creative Commons Attribution 3.0 Unported License.