«Беларуская санацыя» ў Польшчы (1928–1937): паміж канфрантацыяй і лаяльнасцю

Autor

DOI:

https://doi.org/10.32612/uw.2543618x.2019.pp.91-115

Słowa kluczowe:

białoruski ruch narodowy, Zachodnia Białoruś, Polska międzywojenna, „białoruska sanacja”, grupa Łuckiewicza-Ostrowskiego

Abstrakt

W okresie międzywojennym w białoruskim ruchu narodowym na zachodniej Białorusi w Polsce istniało wiele prądów politycznych. Wśród nich była „białoruska sanacja” („grupa Łuckiewicza-Ostrowskiego”), która powstała po zdelegalizowaniu przez władze polskie Białoruskiej Włościańsko-Robotniczej Hromady. Przedstawiciele „białoruskiej sanacji” postulowali porzucenie radykalnej walki politycznej i rozpoczęcie poszukiwania kompromisu z władzami polskimi w celu zachowania istniejących białoruskich organizacji kulturalnych i oświatowych. Takie poglądy wyznawały m.in. organizacje Centrasajuz i Towarzystwo Białoruskiej Oświaty. Jednocześnie „białoruska sanacja” była dość krytycznie ustosunkowana wobec polityki polonizacyjnej i występowała w roli „konstruktywnej opozycji” wobec władz polskich. Przyczyną upadku „białoruskiej sanacji” były wewnętrzne nieporozumienia między przywódcami tego obozu politycznego.

Wyświetlenia: 34Pobrania: 2

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Bibliografia

Białorusini, „Sprawy Narodowościowe” 1928, nr 1.

Białorusini, „Sprawy Narodowościowe” 1928, nr 3–4.

Białorusini, „Sprawy Narodowościowe” 1928, nr 5.

Gomółka K., Białoruskie partie i organizacje prorządowe w II Rzeczypospolitej, „Białoruskie Zeszyty Historyczne” 1997, t. 7.

Kalush V., In the service of the people for a free Byelorussia. Biographical notes on professor Radoslav Ostrowski, London 1964.

Mniejszości narodowe w wyborach do Sejmu i Senatu w r. 1928, Warszawa 1928.

Radosław Ostrowski, „Słowo” 1935, nr 322.

Paprocka W., Białoruskie organizacje społeczno-kulturalne na Kresach Wschodnich w II Rzeczypospolitej, „Etnografi a Polska” 1999, t. XLIII, z. 1–2.

Sejm Rzeczypospolitej Polskiej. Okres IІ. Sprawozdanie stenograficzne z 31 posiedzenia z dnia 16 listopada 1928 r., Warszawa 1928.

Sprawozdanie z życia mniejszości narodowych za II i III kwartał 1930 r., Warszawa 1930.

Sprawozdanie z życia mniejszości narodowych za II kwartał 1936 r., Warszawa 1936.

Sprawozdanie z życia mniejszości narodowych za IV kwartał 1935 r., Warszawa 1936.

Walne zebranie Białoruskiego Towarzystwa Naukowego, „Kurjer Wileński” 1934, nr 105.

Wappa E., Okoliczności powstania Centralnego Związku Białoruskich Organizacji i Instytucji Kulturalno-Oświatowych („Centrasajuzu”) i jego udział w wyborach 1930 r., „Białoruskie Zeszyty Historyczne” 1994, t. 1.

Z biełaruskaha žyćcia, „Biełaruskaja krynica” 1929, nr 23.

1-ая сэсія Галоўнай Рады Беларускага «Цэнтрасаюзу», «Наперад» 1930, № 27.

А. С., Мітрапалітальная Рада, «Беларуская зарніца» 1928, № 1.

Ад рэдакцыі, «Наперад» 1929, № 1.

Акінчыц Ф., Пісьмо ў рэдакцыю, «Наперад» 1930, № 27.

Акінчыц Ф., Чаму гэта так сталася?, Вільня 1931.

Астроўскі Р., Адкрытае пісьмо, «Родны край» 1934, № 8.

Барацьба з беларускасьцяй у БССР, «Наперад» 1930, № 19.

Беларуская справа і польскае грамадзянства, «Беларускі звон» 1931, № 7.

Беларуская хроніка, «Родны край» 1936, № 6.

Вабішчэвіч А., Нацыянальна-культурнае жыццё ў Заходняй Беларусі (1921–1939 гг.): дысертацыя доктара гістарычных навук, Брэст 2010.

Вабішчэвіч А., Таварыства беларускай асветы [у:] Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 1, рэд. Г. Пашкоў, Мінск 2001.

Горны А., Беларускі Цэнтрасаюз і Ф. Акінчыц (1930–1931 гг.): ад лідарства да варожасці [w:] Polsko-białoruskie związki językowe, literackie, historyczne i kulturowe: мateriały XIX międzynarodowej konferencji naukowej „Droga ku wzajemności”, red. Siegień, Białystok 2014.

Да падзеяў у Віленскай беларускай гімназіі, «Бальшавік» 1929, № 3.

Дзіўна і незразумела, «Родны край» 1936, № 14.

З жыцьця Цэнтрасаюзу, «Беларускі звон» 1931, № 4.

За мінулы год, «Родны край» 1933, № 25.

Заява, пададзеная гр. Акінчыцам у Прэзыдыюм Б. Ц. Саюзу, «Беларуская праўда. Аднаднёўка» 1931, 12 мая.

«Калгасы» ў БССР, «Наперад» 1930, № 8.

Ладысеў У., Беларуская санацыя [у:] Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 1, рэдкал.: М. Біч [і інш.], Мінск 1993.

Ладысеў У., Брыгадзін П., Паміж Усходам і Захадам. Станаўленне дзяржаўнасці і тэрытарыяльнай цэласнасці Беларусі (1917–1939 гг.), Мінск 2003.

Ладысеў У., Шлях да свабоды: з гісторыі рэвалюцыйна-вызваленчага руху ў Заходняй Беларусі ў 1919–1939 гг., Мінск 1978.

Латышонак А., Мірановіч Я., Гісторыя Беларусі ад сярэдзіны XVIII ст. да пачатку ХХІ ст., Białystok, Vilnius 2010.

Левин М., Белорусская санация (Луцкевич – Островский) [в:] Политические партии в Польше, Западной Белоруссии и Западной Украине, ред. С. Скульского, Минск 1935.

Луцкевіч А., Да гісторыі беларускага руху, Białystok, Vilnius 2010.

Наша хроніка. Беларуская санацыя ў новай ролі, «Да працы» 1928, № 2.

Ня слоў, а дзела!, «Наперад» 1929, № 3.

Полуян В., Революционно-демократическое движение в Западной Белоруссии (1927–1939 гг.), Минск 1978.

Полярызацыя сілаў, «Слова працы» 1928, № 7.

Сваімі сіламі, «Наперад» 1930, № 6.

Сідарэвіч А., Хроніка пераломнага часу: Антон Луцкевіч як ідэолаг і правадыр нацыянал-фашызму і нацыянал-дэмакратыі, «Дзеяслоў» 2004, № 8.

Склубоўскі В., З мінулых год, «Ніва» 1982, № 25.

Сталевіч А., Польскі фашызм ратуецца белым тэрорам, «Савецкая Беларусь» 1929, № 38.

Статут Цэнтральнага Саюзу Беларускіх Культурна-Прасьветных і Гаспадарскіх Арганізацыяў і Інстытуцыяў, Вільня 1930.

Туронак Ю., Мадэрная гісторыя Беларусі, Vilnius 2006.

Узмацненьне клерыкалізму, «Рэха працы» 1928, № 5.

Цень Азэфа, «Наперад» 1930, № 7.

Цэнтрасаюз і яго праца [у:] Беларускі каляндар на 1932 г., Вільня [б. г.].

Эра [Астроўскі Р.], Яшчэ адна – можа апошняя – спроба, «Наперад» 1930, № 21.

Przegląd Środkowo-Wschodni - okładka 4/2019

Opublikowane

15.01.2019

Jak cytować

Горны, А. (2019). «Беларуская санацыя» ў Польшчы (1928–1937): паміж канфрантацыяй і лаяльнасцю. Przegląd Środkowo-Wschodni, 4, 91-115. https://doi.org/10.32612/uw.2543618x.2019.pp.91-115