Dwujęzyczność w tekście pisanym: strategie komunikatywne przełączania kodów
DOI:
https://doi.org/10.32612/uw.2543618x.2018.pp.155-174Słowa kluczowe:
wielojęzyczność, dwujęzyczność literacka, tekst dwujęzyczny, przełączanie kodów, strategia komunikatywna, język ukraiński, język polski, język rosyjskiAbstrakt
Autorka koncentruje się na zjawisku bilingwizmu w tekście pisanym, tj. celowego stosowania dwu języków w twórczości literackiej, wymagającego wysokiej kompetencji językowej (i ogólnokomunikatywnej) nie tylko od autora, lecz także czytelników. W trakcie analizy rozpatruje się różne typy bilingwizmu literackiego, uwzględniając ich zadania komunikatywne oraz związek ze strukturą systemu komunikacji. Np. wiersze makaroniczne, wywołujące efekt komiczny, powstają w takiej sytuacji socjokulturowej, gdzie stosunki języków ocenianych jako „wysoki” i „niski” układają się hierarchiczne. W strefach kontaktowych, gdzie masowa wielojęzyczność wyrasta z długotrwałych związków etnosów i kultur, powstają teksty dwujęzyczne, gdzie zmiana kodu następuje wraz ze zmianą mówiącego, gdyż z każdym z języków jest kojarzony pewien stereotyp społeczno-kulturowy. Idealna sytuacja zrównoważonego bilingwizmu – realna lub pożądana , np. konstruowana dla stworzenia solidarności politycznej – stwarza warunki do powstawania utworów dwujęzycznych, gdzie języki są niezależne od siebie, a zmiana kodu nie zależy od zmiany mówiącego, lecz celu komunikatywnego. Świadomy wybór modelu zachowania językowego w tym wypadku ma podłoże polityczno-ideowe, gdyż utrwala związek tożsamości politycznej i świadomości językowej. Jak wykazała analiza, sytuację przełączania kodu w ramach jednego tekstu cechuje ogólna niestabilność, nic dziwnego, że kończy się ona na „zwycięstwie” jednego z języków.
Pobrania
Bibliografia
Améry J., O starzeniu się. Bunt i rezygnacja. Podnieść na siebie rękę. Dyskurs o dobrowolnej śmierci, przeł. B. Baran, Warszawa 2007.
Barthes R., Przyjemność tekstu, przeł. A. Lewańska, Warszawa 1997.
Carrière J.-C., Eco U., Nie myśl, że książki znikną, wywiad przeprowadził J.-P. de Tonnac, przeł. J. Kortas, Warszawa 2009.
Koziołek R., Szeregowy pracownik nauki o literaturze o sobie samym, języku i wielkim cmentarzu literatury, „Teksty Drugie” 2006, nr 6, s. 192–201.
Беловинский Л., Энциклопедический словарь истории советской повседневной жизни, Москва 2015.
Гречина О., Человек другой цивилизации [w:] Неизвестный В. Я. Пропп. Научное издание, предисловие, составление А. Мартыновой, Санкт-Петер- бург 2002, s. 459–472.
Лебина Н., Советская повседневность: нормы и аномалии. От военного коммунизма к большому стилю, Москва 2015.
Пропп В., Дневник старости. 1962–196… [w:] Неизвестный В. Я. Пропп. Научное издание, предисловие, составление А. Мартыновой, Санкт-Пе- тербург 2002, s. 289–334.
Пропп В., Переписка с В. С. Шабуниным [w:] Неизвестный В. Я. Пропп. Научное издание, предисловие, составление А. Мартыновой, Санкт-Петербург 2002, s.160–288.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2018 Uniwersytet Warszawski, Instytut Studiów Interkulturowych Europy Środkowo-Wschodniej

Praca jest udostępniana na licencji Creative Commons Attribution 3.0 Unported License.