Кордони в українській та польській психолінгвістичній перспективі

Autor

DOI:

https://doi.org/10.32612/uw.2543618X.2025.pp.311-326

Słowa kluczowe:

granice, pole asocjacyjne, eksperyment asocjacyjny, świadomość językowa, wojna

Abstrakt

W artykule przedstawiono analizę semantyczną pól asocjacyjnych ukraińskich i polskich respondentów konceptu ‚granice’. Wyniki zawarte w polach asocjacyjnych uzyskano metodą swobodnego eksperymentu asocjacyjnego po pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę. Pojęcie ‚granicy’ jest rozpatrywane jako złożone zjawisko, które jest badane z różnych perspektyw – migracji, geopolityki, antropologii, historii i językoznawstwa. Analiza semantyczna ukraińskich i polskich pól asocjacyjnych ujawniła wiele wspólnych oznak reakcji na słowo-bodziec GRANICE. Reakcje wypełniające dwa pola asocjacyjne mają wspólne powiązania semantyczne, gdzie granice są rozumiane jako pewne ograniczenia, oddzielne ruchy lub ograniczenia psychologiczne. Wspólne powiązania tworzą reakcje oznaczające działania związane z granicami, jakościową ocenę i rozumienie granic jako atrybutu państwowości. W ukraińskim polu asocjacyjnym mamy reakcje, przekazujące realia wojny w ukraińskim polu asocjacyjnym: uchodźcy 4; wojna 3; obca ziemia 3; łzy 1; noc 1; smutek 1; krew 1; w polskim polu asocjacyjnym najdziemy więcej reakcji, które wyznaczają granice psychologiczne: wartościowe 1; granice emocjonalne 1; asertywność 1; granice emocjonalne 1 itp.

Wyświetlenia: 42Pobrania: 7

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Bibliografia

Albrow M., Globalization, [w:] The Blackwell Dictionary Twentieth-Century Social Thought, red W. Outhwaite, T. Bottom, Blackwell, Oxford 1993.

Anzaldua G., Borderlands/la frontera: The new mestiza (2nd ed.). Aunt Lute Books 1999.

Balawajder G., Granica państwa jako kategoria wielowymiarowa, „Pogranicze. Polish Borderlands Studies” 2013, t. 1, nr 1, s. 44–56. DOI: https://doi.org/10.25167/ppbs1063

Brown K. A., Biography of No Place: From Ethnic Borderland to Soviet Heartland, Harvard University Press 2005. DOI: https://doi.org/10.2307/j.ctv260715d

Buiskykh Yu., „Uiavni” ta „fantomni” kordony v antropolohichnii perspektyvi, „Ukrainoznavstvo” 2018, nr 4, s. 122–135. [Буйських Ю., „Уявні” та „фантомні” кордони в антропологічній перспективі, „Українознавство” 2018, nr 4, c. 122–135]. DOI: https://doi.org/10.30840/2413-7065.4(69).2018.152052

Chernyshova S.O., Dyskurs mihratsii v khudozhnii prozi SShA pochatku XXI stolittia. Kyiv: Vadeks 2024. [Чернишова С.О., Дискурс міграції в художній прозі США початку ХХІ століття, Київ. 2024].

Chernyshova S., Topos kordonu u suchasnomu amerykanskomu mihratsiinomu romani, „Literaturnyi protses: metodolohiia, imena, tendentsii” 2023, nr 21, s. 112–120 [Чернишова С., Топос кордону у сучасному американському міграційному романі, „Літературний процес: методологія, імена, тенденції” 2023, nr 21, c. 112–120]. DOI: https://doi.org/10.28925/2412-2475.2023.21.13

Donnan H., Wilson T.M., Granice tożsamości, narodu, państwa, tłum. M. Głowacka-Grajper, Kraków 2007.

Follis S., Building Fortress Europe. The Polish-Ukrainian Frontier, University of Pennsylvania Press, 2012. DOI: https://doi.org/10.9783/9780812206609

Horodyska O.M., Kontsept rozdorizhzhia: dosvid liudyny yak stan perekhodu, “Liudyna/svit na rozdorizhzhi: tekhnolohii, resursy, sotsialni instytutsii. Praktychni studii: materialy 3-ho mizhnar. nauk.-metod. seminaru, 4–6 travnia 2023 r., Kharkiv 2023 [Городиська О.М., Концепт роздоріжжя: досвід людини як стан переходу, “Людина/світ на роздоріжжі: технології, ресурси, соціальні інституції, „Практичні студії”: матеріали 3-го міжнар. наук.-метод. семінару, 4–6 травня 2023 р. Харків 2023].

Słownik języka polskiego PWN: https://sjp.pwn.pl/slowniki/granica.html [dostęp 20.10.2024].

Slyvynskyi O., Slovnyk viiny, Kharkiv 2023 [Сливинський О., Словник війни, Харків 2023].

Tlumachnyi slovnyk ukrainskoi movy. Slovnyk UA. Portal ukrainskoi movy ta kultury. (online) https://slovnyk.ua/index.php?swrd=%D0%BA%D0%BE-%D1%80%D0%B4%D0%BE%D0%BD [Тлумачний словник української мови. Словник UA. Портал української мови та культури, https://slovnyk.ua/index.php?swrd=%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0% B4%D0%BE-%D0%BD [dostęp: 27.10.2024].

Ukrainski slovnyky. Horokh. (online): https://goroh.pp.ua Українські словники. Горох, https://goroh.pp.ua [dostęp: 27.10.2024].

Vermenych Ya. V., Kordony ta pohranychchia v dyskursyvnomu prostori sotsiohumanitarystyky: teoretychni proiektsii, „Visnik Nacionalnoyi Academii Nauk Ukrainy” 2021, nr 7, s. 55–70 [Верменич Я.В., Кордони та пограниччя в дискурсивному просторі соціогуманітаристики: теоретичні проєкції, „Вісник національної академії України” 2021, nr 7, с. 55–70]. DOI: https://doi.org/10.15407/visn2021.07.055

Przegląd Środkowo-Wschodni - okładka 10/2025

Opublikowane

01.12.2025

Jak cytować

Денисевич, О. (2025). Кордони в українській та польській психолінгвістичній перспективі. Przegląd Środkowo-Wschodni, 10, 311-326. https://doi.org/10.32612/uw.2543618X.2025.pp.311-326