Феномен рыцарства ў Вялікім Княстве Літоўскім у XVI – XVI стагоддзях: гістарыяграфія пытання
DOI:
https://doi.org/10.32612/uw.2543618X.2024.pp.51-85Słowa kluczowe:
rycerz, rycerstwo, elita, arystokracja, Średniowiecze, historiografia, WKL, wojna, kulturaAbstrakt
Artykuł traktuje o problematyce badań nad rycerstwem w Wielkim Księstwie Litewskim na przestrzeni ostatnich 120 lat – od początku XX wieku do czasów współczesnych. W pierwszej kolejności dokonano przeglądu głównych dzieł z zakresu historii rycerstwa, które wyszły spod pióra badaczy zachodnioeuropejskich: M. Keen, J. Fleury, J. Hoesing, J. Bumke i innych. Następnie poddano analizie prace naukowe bezpośrednio związane ze zjawiskiem rycerstwa w Wielkim Księstwie Litewskim: przedrewolucyjnych historyków rosyjskich (M. Daszkiewicz, M. Lyubauski, F. Leontowicz) i współczesnych badaczy litewskich i białoruskich (E. Hudavichus, R. Petrauskas, K. Antonaitis, A. Nikzhentaitis, Y. Kyavpene, Y. Bohan). Autor zauważa, że temat ten został po raz pierwszy podniesiony na początku XX wieku, jednak przez długi czas, w okresie dominacji marksistowskiego podejścia do historii, problem ten był prawie niezbadany. Dopiero w latach 90. i po XX w., na tle kryzysu sowieckiej tradycji historiograficznej, w litewskiej i białoruskiej nauce historycznej rozwinął się nurt badawczy dotyczący dziejów rycerstwa w WKL. Większość tekstów naukowych ukazała się w litewskim środowisku akademickim. Nauka białoruska niewiele uwagi poświęca problematyce rycerstwa, a właściwie jedynym historykiem, który poważnie zainteresował się tym tematem, był Jurij Bokhan.
Pobrania
Bibliografia
Antanaitis K. Riterijos apraiškos Lietuvoje 14–16 amžiais [w:] Darbai ir Dienos Nom 5(14). Kaunas, 1997. p. 125–142. DOI: https://doi.org/10.7220/2335-8769.14.9
Bohan Yu.M. Skep’yan A.A. Pobyt feadalau Vyalikaga Knyastva Litouskaga u ХV – syaredzine ХVІІ stagoddzya. Minsk: Belarus, 2011.[Бохан Ю.М. Скеп’ян А.А. Побыт феадалаў Вялікага Княства Літоўскага ў ХV – сярэдзіне ХVІІ стагоддзя. Мінск: Беларусь, 2011].
Bohan Yu.M. Turnirnyya tradycyi u Vyalikim knyastve Litouskim u XIV–XVI stagoddzyah. Minsk: I. P. Logvinau, 2008. [Бохан Ю.М. Турнірныя традыцыі ў Вялікім княстве Літоўскім у XIV–XVI стагоддзях. Мінск: І. П. Логвінаў, 2008].
Bohan Yu.M. Uzbraenne naselnictva belaruskih zyamel u XIV– XVI stagoddzyah. Minsk: Belarus, 2012.[Бохан Ю.М. Узбраенне насельніцтва беларускіх зямель у XIV– XVI стагоддзях. Мінск: Беларусь, 2012].
Bokman H. Nemeckij orden: dvenadcat glav iz ego istorii. Moskva: Ladomir, 2004. [Бокман Х. Немецкий орден: двенадцать глав из его истории. Москва: Ладомир, 2004].
Boldyrau A. Karcina „Bitva pad Orshaj” i dasledvanne yae prydatnasci dlya vyvuchennya gistoryi uzbraennya. Da pytannya ab gistaryyagrafii legendarnaga palatna [w:] Arche Pachatak; № 12 (133). Bitva pad Orshaj: mesca pamyaci i kanflikt interpretacyj. Minsk: Gajsak, 2014. C. 441–456. [Болдыраў А. Карціна „Бітва пад Оршай” і даследванне яе прыдатнасці для вывучэння гісторыі ўзбраення. Да пытання аб гістарыяграфіі легендарнага палатна [w:] Arche Пачатак; № 12 (133). Бітва пад Оршай: месца памяці і канфлікт інтэрпрэтацый. Мінск: Гайсак, 2014. C. 441–456].
Brazgunou A.U. Perakladny rycarski i gistarychny raman Belarusi ХV–ХVI stst.: eurapejski kantekst, transfarmacyya i evalyucyya zhanru: Autaref. dys. na atrymanne vuchon. stup. kand. filal. navuk: 10.01.01.Minsk, 2002.[Бразгуноў А.У. Перакладны рыцарскi i гiстарычны раман Беларусi ХV–ХVI стст.: еўрапейскi кантэкст, трансфармацыя i эвалюцыя жанру: Аўтарэф. дыс. на атрыманне вучон. ступ. канд. філал. навук: 10.01.01.Мінск, 2002].
Bumke J. The Concept of Knighthood in the Middle Ages. New York, 1982.
Dashkevich N. P. Rycarstvo na Rusi – v zhizni i poezii: [rech, proiznesennaya 27 oktyabrya 1899 g.]. Kiev, 1902. [Дашкевич Н. П. Рыцарство на Руси – в жизни и поэзии: [речь, произнесенная 27 октября 1899 г.]. Киев, 1902].
Dzhons R. Istoriya rycarstva. Moskva: Eksmo, 2014. [Джонс Р. История рыцарства. Москва: Эксмо, 2014].
Flori Zh. Ideologiya mecha: Predystoriya rycarstva. SPb.: Izd. gruppa «Evraziya», 1999. [Флори Ж. Идеология меча: Предыстория рыцарства. СПб.: Изд. группа «Евразия», 1999].
Flori Zh. Povsednevnaya zhizn rycarej v Srednie veka: [perevod s francuzskogo]. Moskva: Molodaya gvardiya, 2006.[Флори Ж. Повседневная жизнь рыцарей в Средние века: [перевод с французского]. Москва: Молодая гвардия, 2006].
Gucul U. Karcina „Bitva pad Orshaj” – prydvornaya prapaganda ci rycarski epas? [w:] Arche Pachatak; № 12 (133). Bitva pad Orshaj: mesca pamyaci i kanflikt interpretacyj. Minsk: Gajsak, 2014. C. 401–441. [Гуцул У. Карціна „Бітва пад Оршай” – прыдворная прапаганда ці рыцарскі эпас? [w:] Arche Пачатак; № 12 (133). Бітва пад Оршай: месца памяці і канфлікт інтэрпрэтацый. Мінск: Гайсак, 2014. C. 401–441].
Gucul V. „Konno i zbrojno”. Obrazy predstavnykiv ruskyh voyennyh elit na pamyatci stankovogo zhyvopysu pershoyi tretyny XVI st. „Bitva pid Orsheyu”: sproba identyfikaciyi. [w:] Sredniowiecze Polskie i Powszechne. T.6(10). Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Slaskiego, 2014. C. 334–349. [Гуцул В. „Конно і збройно”. Образи представників руських воєнних еліт на памятці станкового живопису першої третини XVI ст. „Битва під Оршею”: спроба ідентифікації. [w:] Sredniowiecze Polskie i Powszechne. T.6(10). Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Slaskiego, 2014. C. 334–349]. DOI: https://doi.org/10.31261/SPiP.2014.10.17
Gucul V. Ikonografiya harizmi: obraz knyazya Kostyantyna Ostrozkogo (1460–1530) v dokumentalnij batalistyci pershoyi tretyny XVI st. [w:] Ostrozka davnyna. Vip. 3. Ostrig, 2014. – S. 7–20. [Гуцул В. Іконографія харизми: образ князя Костянтина Острозького (1460–1530) в документальній баталістиці першої третини XVI ст. [w:] Острозька давнина. Вип. 3. Остріг, 2014. – С. 7–20].
Gucul V. Rytsari Danyla Romanovycha. Rytsarska zbroia sered personazhiv halytsko-volynsko litopysu [w:] Spetsialni istorychni disttsypliny. Nats. akad. nauk Ukrainy, In-t istorii Ukrainy. Vyp. 16. 2009. S. 78–91. [Гуцул В. Рицарі Данила Романовича. Рицарська зброя серед персонажів галицько-волинсько літопису [w:] Спеціальні історичні дістципліни. Нац. акад. наук України, Ін-т історії України. Вип. 16. 2009. С. 78–91].
Gucul V. Tarannyj boj v Sednevekovoj Rusi [w:] Colloquia Russica. Series I, vol. 5. Rus’ and Central Europe from the 11th to the 14th Century. Krakow – Bratislava, 2015. C. 199–215. [Гуцул В. Таранный бой в Седневековой Руси [w:] Colloquia Russica. Series I, vol. 5. Rus’ and Central Europe from the 11th to the 14th Century. Krakow – Bratislava, 2015. C. 199–215].
Gudavichyus E. Istoriya Litvy. T. I: s drevnejshih vremen do 1569 goda / nauch. Red. E. L. Nazarova; per. G. I. Efremova. M.: fond im. I. D. Sytina. – Baltrus, 2005. [Гудавичюс Э. История Литвы. Т. I: с древнейших времен до 1569 года / науч. Ред. Е. Л. Назарова; пер. Г. И. Ефремова. М.: фонд им. И. Д. Сытина. – Baltrus, 2005].
Gudavičius E. Lietuvių pašauktinės kariuomenės organizacijos bruožai [w:] Karoarchyvas. T. 13. Vilnius, 1992. p. 43–118.
Gudavičius E., Lazutka S. Riteriai [w:] Lietuvos istorijos metraštis. 1980 metai. – Vilnius, 1981. p. 105–109.
Gustynskaya letopis / Ros. akad. nauk, In-t rus. lit. (Pushkin. dom). SPb.: Dmitrij Bulanin, 2003. (Polnoe sobranie russkih letopisej; T. 40). S. 125. [Густынская летопись / Рос. акад. наук, Ин-т рус. лит. (Пушкин. дом). СПб.: Дмитрий Буланин, 2003. (Полное собрание русских летописей; Т. 40). С. 125].
Hadyka A. Yu., Hadyka Yu. V. Nepautornyya rysy: z gistoryi belaruskaga partreta. Minsk: Navuka i tehnika, 1992. [Хадыка А. Ю., Хадыка Ю. В. Непаўторныя рысы: з гісторыі беларускага партрэта. Мінск: Навука і тэхніка, 1992].
Hejzinga J. Osen Srednevekovya. Sankt-Peterburg: Azbuka, 2022. [Хейзинга Й. Осень Средневековья. Санкт-Петербург: Азбука, 2022].
Janicki M. Obraz Bitwa pod Orszą – geneza, datowanie, wzory graficzne a obraz bitwy „na Kropiwnej” i inne przedstawienia batalistyczne w wileńskim pałacu Radziwiłłów [w:] Bitwa pod Orszą, red. M. Nagielski. Warszawa, 2015.
Kananovich U. „Pahvala knyazya Kanstancina Astrozhskaga yak krynica dlya vyvuchennya identychnasci pravaslaunaj elity VKL pachatku XVI stagoddzya” [w:] Arche Pachatak; № 12 (133). Bitva pad Orshaj: mesca pamyaci i kanflikt interpretacyj. Minsk: Gajsak, 2014. C. 736–752. [Канановіч У. „Пахвала князя Канстанціна Астрожскага як крыніца для вывучэння ідэнтычнасці праваслаўнай эліты ВКЛ пачатку XVI стагоддзя” [w:] Arche Пачатак; № 12 (133). Бітва пад Оршай: месца памяці і канфлікт інтэрпрэтацый. Мінск: Гайсак, 2014. C. 736–752].
Karpovich G. A. Knizhna-epigramatychnaya paeziya Vyalikaga Knyastva Litouskaga XVI st. u kanteksce antychnaj tradycyi. Instytut Slavyanskaj Filalogii Universiteta Maryi Kyury-Skladoўskaj u Lyubline, Polski Instytut u Minsku. Minsk: Knigazbor, 2012. [Карповіч Г. А. Кніжна-эпіграматычная паэзія Вялікага Княства Літоўскага XVI ст. у кантэксце антычнай традыцыі. Інстытут Славянскай Філалогіі Універсітэта Марыі Кюры-Складоўскай у Любліне, Польскі Інстытут у Мінску. Мінск: Кнігазбор, 2012].
Kavalyou S.V. Geroika-epichnaya paeziya Belarusi i Litvy kanca ХVI st. Minsk: Universiteckae, 1993. [Кавалёў С.В. Героiка-эпiчная паэзiя Беларусi i Лiтвы канца ХVI ст. Мінск: Універсітэцкае, 1993].
Kavalyou S.V. Litaratura Vyalikaga Knyastva Litouskaga XVI – pachatku XVII st.: fenomen kulturnaga pamezhzha. Minsk: Knigazbor, 2011. [Кавалёў С.В. Літаратура Вялікага Княства Літоўскага XVI – пачатку XVII ст.: феномен культурнага памежжа. Мінск: Кнігазбор, 2011].
Kavalyou S.V. Shmatmounaya paeziya Vyalikaga Knyastva Litouskaga epohi Renesansu. Minsk: Knigazbor, 2010. [Кавалёў С.В. Шматмоўная паэзія Вялікага Княства Літоўскага эпохі Рэнесансу. Мінск: Кнігазбор, 2010].
Kiaupiene J. „Mes, Lietuva” Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės bajorija XVI a. (viešasis ir privatus gyvenimas)”. – Vilnius: Kronta, 2003.
Kiaupiene J. Kunigaikštystės riterio vaizdinys Motiejaus Stryjkovskio tekstuose’, Kultūrų sankirtos. Skiriama doc. dr. Ingės Lukšaitės 60-mcčiui, cd. Z. Kiaupa et al. Vilnius, 2000, p. 117–141.
Kin M. Rycarstvo. Moskva: Nauch. mir, 2000. [Кин М. Рыцарство. Москва: Науч. мир, 2000].
Klawinowska A. Społeczeństwo trwogi? Zachowania niezgodne z ethosem rycerskim w najstarszych kronikach polskich [w:] Ethos rycerski w kulturze. Tradycje i kontynuacje. T. 1. W kręgy średniowiecza. Uniwersytet Śląski, 2017. S.184–203.
Klimuc L.Ya. Sarmackaya kultura belaruskaj shlyahty ў XVI–XVIII stagoddzyah. Minsk: Belarus, 2013. [Клімуць Л.Я. Сармацкая культура беларускай шляхты ў XVI–XVIII стагоддзях. Мінск: Беларусь, 2013].
Lazutka S., Valikonite I., Gudavichyus E. Pervyj Litovskij Statut (1529 g.). Vilnyus: Izdatelstvo Margi Rashtaj, 2004. [Лазутка С., Валиконите И., Гудавичюс Э. Первый Литовский Статут (1529 г.). Вильнюс: Издательство Марги Раштай, 2004].
Leontovich F.I. Boyare i sluzhilye lyudi v Litovsko-Russkom gosudarstve [w:] Zhurnal ministerstva yusticii. № 15. 1907. [Леонтович Ф.И. Бояре и служилые люди в Литовско-Русском государстве [w:] Журнал министерства юстиции. №15. 1907].
Leontovich F.I. Pravosposobnost litovsko-russkoj shlyahty [w:] Zhurnal ministerstva narodnogo prosvesheniya. Novaya seriya. Ch. 15. 1908. [Леонтович Ф.И. Правоспособность литовско-русской шляхты [w:] Журнал министерства народного просвещения. Новая серия. Ч. 15. 1908].
Leskinen M. V. Mify i obrazy sarmatizma. Istoki nacionalnoj ideologii Rechi Pospolitoj. Moskva: Institut slavyanovedeniya RAN, 2002. [Лескинен М. В. Мифы и образы сарматизма. Истоки национальной идеологии Речи Посполитой. Москва: Институт славяноведения РАН, 2002].
Lisejchykau D.V. „Hodil do cerkvi i tam nadgrobok pisanyi videl…” Kirylichnyya nadmagilli XVI – XVII stst. na zemlyah Vyalikaga Knyastva Litouskaga. [w:] Epitaphium: pahavalnaya kultura narodau Vyalikaga Knyastva Litouskaga: zbornik artykulau. Minsk: NGAB, 2022. C.69–102. [Лісейчыкаў Д.В. „Ходилъ до церкви и тамъ надгробокъ писаныи виделъ…” Кірылічныя надмагіллі XVI – XVII стст. на землях Вялікага Княства Літоўскага. [w:] Epitaphium: пахавальная культура народаў Вялікага Княства Літоўскага: зборнік артыкулаў. Мінск: НГАБ, 2022. C.69–102].
Lyavonava A. K. Starazhytnabelaruskaya skulptura. Minsk: Navuka i tehnika, 1991. [Лявонава А. К. Старажытнабеларуская скульптура. Мінск: Навука і тэхніка, 1991].
Lyubavskij M.K. Litovsko-russkij sejm: opyt po istorii uchrezhdeniya v svyazi s vnutrennim stroem i vneshnej zhiznyu gosudarstva. Moskva, 1900. [Любавский М.К. Литовско-русский сейм: опыт по истории учреждения в связи с внутренним строем и внешней жизнью государства. Москва, 1900].
Lyubavskij M.K. Ocherk istorii Litovsko-Russkogo gosudarstva do Lyublinskoj unii vklyuchitelno: s prilozheniem teksta hartij, vydannyh Velikomu knyazhestvu Litovskomu i ego oblastyam. Moskva: Moskovskaya hudozhestvennaya pechatnya, 1915. [Любавский М.К. Очерк истории Литовско-Русского государства до Люблинской унии включительно: с приложением текста хартий, выданных Великому княжеству Литовскому и его областям. Москва: Московская художественная печатня, 1915].
Matushakajte, M. Litovskaya nadgrobnaya skulptura epohi Renessansa i rannego barokko [w:] Iskusstvo Pribaltiki. Tallinn, 1981. [Матушакайте, М. Литовская надгробная скульптура эпохи Ренессанса и раннего барокко [w:] Искусство Прибалтики. Таллинн, 1981].
Musin, A. E. Milites Christi Drevnej Rusi: voinskaya kultura russkogo Srednevekovya v kontekste religioznogo mentaliteta . Sankt-Peterburg: Peterburgskoe vostokovedenie, 2005. [Мусин, А. Е. Milites Christi Древней Руси: воинская культура русского Средневековья в контексте религиозного менталитета . Санкт-Петербург: Петербургское востоковедение, 2005].
Nazarov V. D. Etos sluzhilogo boyarstva na Rusi XIII–XV vv. (k voprosu o parallelyah s evropejskim rycarstvom) [w:] Dolgoe Srednevekove. Sbornik v chest professora A. A. Svanidze. Moskva, 2011. S. 178–189. [Назаров В. Д. Этос служилого боярства на Руси XIII–XV вв. (к вопросу о параллелях с европейским рыцарством) [w:] Долгое Средневековье. Сборник в честь профессора А. А. Сванидзе. Москва, 2011. С. 178–189].
Nekrashevich-Karotkaya Zh.V. Belaruskaya lacinamounaya paema: pozni Renesans i rannyae Baroka. Minsk: Belaruski dzyarzhauny universitet, 2011. [Некрашэвіч-Кароткая Ж.В. Беларуская лацінамоўная паэма: позні Рэнесанс і ранняе Барока. Мінск: Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, 2011].
Nekrashevich-Karotkaya Zh.V. Belaruskaya lacinamounaya paeziya: ranni Renesans. Minsk: Belaruski dzyarzhauny universitet, 2009. [Некрашэвіч-Кароткая Ж.В. Беларуская лацінамоўная паэзія: ранні Рэнесанс. Мінск: Беларускі дзяржаўны універсітэт, 2009].
Nikžentaitis A. XIII–XV a. lietuvių kariuomenės bruožai (organizacija, taktika, papročiai) [w:] Karo archyvas. T. 13. 1992. p. 3–33.
Paravicini W. Litauer: vom heidnischen Gegner zum adligen Standesgenossen // Tannenberg – Grunwald – Žalgiris 1410: Krieg und Frieden im späten Mittelalter Herausgegeben von Werner Paravicini, Rimvydas Petrauskas und Grischa Vercamer. Harrassowitz Verlag. Wiesbaden, 2012.
Petrauskas R. Der Frieden im Zeitalter des Krieges: Formen friedlicher Kommunikation zwischen dem Deutschen Orden und dem Großfürstentum Litauen zu Beginn des 15. Jahrhunderts [w:] Annaberger Annalen über Litauen und deutsch-litauische Beziehungen. 2004, Nr. 12. p. 28–42.
Petrauskas R. Knighthood in the Grand Duchy of Lithuania from the late fourteenth to the early sixteenth centuries [w:] Lithuanian Historical studies II, 2006. p. 39–66. DOI: https://doi.org/10.30965/25386565-01101003
Petrauskas R. Litauen und der Deutsche Orden: Vom Feind zum Verbündeten [w:] Tannenberg – Grunwald – Žalgiris 1410: Krieg und Frieden im späten Mittelalter Herausgegeben von Werner Paravicini, Rimvydas Petrauskas und Grischa Vercamer. Harrassowitz Verlag. Wiesbaden, 2012.
Petrauskas, R. Socialiniai ir istoriografiniai lietuvių kilmės iš romenų teorijos aspektai [w:] Literatūros istorija ir jos kurėjai. Lietuvių literatūros ir tautosakos institutas; red. S. Narbutas. Vilnius, 2004. P. 270–285.
Piwowarczyk D. „Obyczaj rycerski w Polsce późnośredniowiecznej (XIV–XV wiek)”.Warszawa: Wydawnictwo DiG, 2006.
Podberezkin F.D. Mozhet li „shizmatik” byt rycarem? Status russkogo voina v livonskih hronikah XIII v. [w:] Aleksandr Nevskij: lichnost, epoha, istoricheskaya pamyat. K 800-letiyu so dnya rozhdeniya. Materialy mezhdunarodnoj nauchnoj konferencii (25–27 maya 2021 g., Moskva, Rossiya). S.259–268. [Подберезкин Ф.Д. Может ли „схизматик” быть рыцарем? Статус русского воина в ливонских хрониках XIII в. [w:] Александр Невский: личность, эпоха, историческая память. К 800-летию со дня рождения. Материалы международной научной конференции (25–27 мая 2021 г., Москва, Россия). С.259–268].
Pouny zbor tvorau / Maksim Bagdanovich. T. 1: Vershy, paemy, peraklady, nasledavanni, charnavyya nakidy / padryhtouka tekstau i kamentaryi: E. A. Zolavaj, T. R. Stroevaj, L. U. Hryshchanovich. Minsk: Navuka i tehnika, 1992. S. 314. [Поўны збор твораў / Максім Багдановіч. Т. 1: Вершы, паэмы, пераклады, наследаванні, чарнавыя накіды / падрыхтоўка тэкстаў і каментарыі: Э. А. Золавай, Т. Р. Строевай, Л. У. Хрышчановіч. Мінск: Навука і тэхніка, 1992. С. 314].
Pyatrauskas R. Farmavanne instytucyjnaga dvara vyalikaga knyazya u Litve (XIV – pachatak XV st.) [w:] Arche № 9 (84). 2009. Litva i Belarus: tysyacha god razam. Minsk, 2009. S. 39–71. [Пятраўскас Р. Фармаванне інстытуцыйнага двара вялікага князя ў Літве (XIV – пачатак XV ст.) [w:] Arche № 9 (84). 2009. Літва і Беларусь: тысяча год разам. Мінск, 2009. С. 39–71].
Rycary [w:] Vyalikae knyastva Litouskae: Encyklapedyya. U 2 t. T. 1: Abalenski – Kadencyya / Redkal.: G.P. Pashkou (gal. red.) [i insh.]. – Minsk.: BelEn, 2005. [Рыцары [w:] Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 2 т. Т. 1: Абаленскі – Кадэнцыя / Рэдкал.: Г.П. Пашкоў (гал. рэд.) [і інш.]. – Мінск.: БелЭн, 2005].
Saverchanka I. V. Starazhytnaya paeziya Belarusi XVI – pershaya palova XVII st. / Red. A.I. Maldzis; AN Belarusi. In-t lit.imya Ya.Kupaly. Fond fundam. dasled.Resp.Belarus. Minsk: Navuka i tehnika, 1992. [Саверчанка І. В. Старажытная паэзія Беларусі XVI – першая палова XVII ст. / Рэд. А.І.Мальдзіс; АН Беларусі. Ін-т літ.імя Я.Купалы. Фонд фундам.даслед. Рэсп.Беларусь. Мінск: Навука і тэхніка, 1992].
Selart A. Livland und dir Rus’ im 13. Jahrhundert . Köln; Weimar; Wien, 2007.
Shalanda A.I. Tayamnichy svet belaruskih gerbau: shlyaheckaya geraldyka Vyalikaga knyastva Litouskaga. Minsk: A. M. Yanushkevich, 2014. [Шаланда А.І. Таямнічы свет беларускіх гербаў: шляхецкая геральдыка Вялікага княства Літоўскага. Мінск: А. М. Янушкевіч, 2014].
Stahno N.V. Pahavalnaya cyrymoniya epohi baroka yak chastka reprezentacyi shlyahty Vyalikaga Knyastva Litouskaga [w:] Epitaphium: pahavalnaya kultura narodau Vyalikaga Knyastva Litouskaga: zbornik artykulau. Minsk: NGAB, 2022. C.121–131. [Стахно Н. В. Пахавальная цырымонія эпохі барока як частка рэпрэзентацыі шляхты Вялікага Княства Літоўскага [w:] Epitaphium: пахавальная культура народаў Вялікага Княства Літоўскага: зборнік артыкулаў. Мінск: НГАБ, 2022. C.121–131].
Tananaeva L.I. Sarmatskij portret: iz istorii polskogo portreta epohi barokko. Moskva: Nauka, 1979. [Тананаева Л. И. Сарматский портрет: из истории польского портрета эпохи барокко. Москва: Наука, 1979].
Teterycz-Puzio A. Wojownik, obrońca wiary i uciśnionych? Wzorce rycerskie w świetle średniowiecznych przekazów narracyjnych [w:] Ethos rycerski w kulturze. Tradycje i kontynuacje. T. 1. W kręgy średniowiecza. Uniwersytet Śląski, 2017. S. 151–184.
Vasin P. Igrushki russkih knyazej [w:] Rodina. 2003, № 11. S.106–110.[Васин П. Игрушки русских князей [w:] Родина. 2003, № 11. С.106–110].
Vojtovich L. Problemi istorichnoyi terminologiyi serednovichnoyi Rusi: druzhinna derzhava, feodalizm, knyazivstvo, volost, len, kormlinnya, votchina. [w:] Colloquia russica. Series II, Vol. 4. Serednovichna Rus: Problemi terminologiyi. Ivano-Frankivsk–Krakiv, 2018. S. 9–21. [Войтович Л. Проблеми історичної термінології середньовічної Русі: дружинна держава, феодалізм, князівство, волость, лен, кормління, вотчина. [w:] Colloquia russica. Series II, Vol. 4. Середньовічна Русь: Проблеми термінології. Івано-Франківськ–Краків, 2018. С. 9–21].
Volkau M. Mirski zamak u XVI–XVIII stst.: gistoryya budaunictva i evalyucyya funkcyyanalnaga pryznachennya [w:] Belaruski gistarychny chasopis. 2016. № 9. S. 29–45. [Волкаў М. Мірскі замак у XVI–XVIII стст.: гісторыя будаўніцтва і эвалюцыя функцыянальнага прызначэння [w:] Беларускі гістарычны часопіс. 2016. № 9. С. 29–45].
Volkov N. A. Upodoblyayas monarham: simvolika magnatskih rezidencij v Velikom knyazhestve Litovskom v konce XV – seredine XVII v. [w:] Vyzov vremeni: stanovlenie centralizovannyh gosudarstv na Vostoke i Zapade Evropy v konce XV–XVII vv. Kaluga, 2019. S. 94–101. [Волков Н. А. Уподобляясь монархам: символика магнатских резиденций в Великом княжестве Литовском в конце XV – середине XVII в. [w:] Вызов времени: становление централизованных государств на Востоке и Западе Европы в конце XV– XVII вв. Калуга, 2019. С. 94–101].
Yakovenko N. M. Ukrainska shliakhta z kintsia XIV do seredyny XVII st. Volyn i Tsentralna Ukraina. Kyiv, 1993. [Яковенко Н. М. Українська шляхта з кінця XIV до середини XVII ст. Волинь і Центральна Україна. Київ, 1993].
Yaroshevich A.A. Ot renessansa k barokko: memorialnaya i altarnaya plastika Belarusi XVII–XVIII vekov. Minsk: Belarus, 2019. [Ярошевич А.А. От ренессанса к барокко: мемориальная и алтарная пластика Беларуси XVII–XVIII веков . Минск: Беларусь, 2019].
Yuho, Ya.A. Gistoryya dzyarzhavy i prava Belarusi: Vuchebn. dapam. Minsk: RIVSh BDU, 2000. [Юхо, Я.А. Гісторыя дзяржавы і права Беларусі: Вучэбн. дапам. Мінск: РІВШ БДУ, 2000].
Zhygulski Z. „Bitva pad Orshaj” – analiz struktury karciny [w:] Arche Pachatak; № 12 (133). Bitva pad Orshaj: mesca pamyaci i kanflikt interpretacyj. Minsk: Gajsak, 2014. C. 354–401. [Жыгульскі З. „Бітва пад Оршай” – аналіз струк-туры карціны [w:] Arche Пачатак; № 12 (133). Бітва пад Оршай: месца памяці і канфлікт інтэрпрэтацый. Мінск: Гайсак, 2014. C. 354–401].
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2024 Uniwersytet Warszawski, Instytut Studiów Interkulturowych Europy Środkowo-Wschodniej

Praca jest udostępniana na licencji Creative Commons Attribution 3.0 Unported License.