Prawosławne cerkwie Grodna w czasach Rzeczypospolitej Obojga Narodów
DOI:
https://doi.org/10.32612/uw.2543618x.2023.pp.25-53Słowa kluczowe:
Grodno, Cerkiew prawosławna, unia brzeska, przemiany konfesyjne i etniczneAbstrakt
Artykuł ukazuje losy grodzieńskich cerkwi prawosławnych po wprowadzeniu na terytorium Rzeczypospolitej Obojga Narodów unii brzeskiej. Opisuje proces zaboru prawosławnych świątyń dokonany przez Cerkiew unicką i Kościół rzymskokatolicki oraz porusza kwestię przejmowania cerkiewnych gruntów. Celem artykułu nie jest tylko przedstawienie degradacji materialnego dziedzictwa Cerkwi prawosławnej, lecz również zobrazowanie przyczyn transformacji konfesyjno-etnicznej Grodna odzwierciedlonej w architekturze sakralnej tego miasta.
Pobrania
Bibliografia
Źródła drukowane
Akty izdawajemyje Kommissijeju,Wysoczajsze uczrieżdiennoju dła razbora driewnich aktow w Wilnie, t. I: Akty Grodnienskago Ziemskogosuda, Wilna 1865. [Акты издаваемые Kоммиссиею, Высочайше учрежденною дла разбора древнихъ актовъ въ Вильне, t. I: Акты Гродненскаго Земского Суда, Вильна 1865.]
Akty izdawajemyje Wilenskoju archieograficzeskoju komissijeju. t. VII: Akty Grodnienskogo gorodskogo suda, Wilna 1874. [Акты издаваемые Виленскою археографическою комиссиею, t. VII: Акты Гродненского городского суда, Вильна 1874.]
Akty Izdawajemyje kommissijeju, Wysoczajsze uczrieżdiennoju dła razbora driewnich aktow, t. XXI, Akty Grodnienskago Ziemskogo Suda, Wilna 1894. [Акты издаваемые Kоммиссиею, Высочайше учрежденною дла разбора древнихъ актовъ, t. XXI: Акты Гродненскаго Земского Суда, Вильна 1894.]
Akty izdawajemyje Kommissijeju, Wysoczajsze uczrieżdiennoju dła razbora driewnich aktow, t. XXXIII: Akty otnosiaszczijesia k istori Zapadnorusskojcerkwi, Wilna 1908. [Акты издаваемые Kоммиссиею, Высочайше учрежденною дла разбора древнихъ актовъ, t. XXXIII: Акты относящиеся къ истори Западнорусской церкви, Вильна 1908.]
Akty otnosiaszczіiesia k istorіizapadnoj Rossiі, sobranyje i izdanyje Archieograficzeskoj Kommissijeju, t. I, Sankt-Pietierburg 1846. [Аты относящіеся к исторіи Западной Россиі, собраные и изданые Археографической Коммиссиею, t. I, Санкт-Петербургъ 1846.]
Pamiatnaja kniżka grodnienskoj gubiernii na 1866 god, Grodno 1866. [Памятная книжка гродненской губернии на 1866 годъ, Гродно 1866.]
Piscowaja Kniga Grodnienskoj Ekonomii, t. 2, Wilno 1882. [Писцовая Книга Гродненской Экономии, t. 2, Вильно 1882.]
Połnoje Sobranijerusskich Letopisiej, t. II: Ipatiejewskia Letopisʹ, Sankt-Pietierburg. [Полное Собрание Русскихъ Летописей, т. II: Ипатеевскя Летопись, Санкт-Петербург]. Opracowania
Borowik P., Jurydyki Miasta Grodna w XV–XVIII wieku. Stanowy podział nieruchomości, Supraśl 2005.
Czeriepica W.N., Grodnienskij prawosławnyj niekropol (s driewniejszych wriemien do naczała XX wieka), Grodno 2001. [Черепица В.Н., Гродненский православный некрополь (с древнейших времен до начала ХХ века), Гродно 2001.]
Czerniawski I.M., Architiekturno-archieołogiczeskije issledowanija w Grodno i Mogilewie. Archieołogiczeskije otkrytija 1980 goda, Minsk 1981. [Чернявски И.М., Архитектурно-археологические исследования в Гродно и Могилеве. Археологические открытия 1980 года, Минск 1981.]
Gardziejeў Ju., Magdeburskaja Garodnia, Grodnia–Wrocław 2008. [Гардзееў Ю., Магдэбурская Гародня, Гродна–Уроцлаў 2008.]
Gordziejew J., Socjotopografia Grodna w XVIII wieku, Toruń 2002.
Jakimowicz Ju. A., Zodczestwo Biełarusi CHVI – sieriediny XVII ww., Minsk 1991. [Якимович Ю. А., Зодчество Беларуси ХVI – середины XVII вв., Минск 1991.]
Jodkowski J., Grodno, Wilno 1923.
Karnialuk W., Szwied W., Grodnaznaustwa.Gіstoryja jeurapiejskaga gorada, Garodnia–Wrocław 2012. [Карнялюк В., Швед В., Гродназнауства. Гісторыя еўрапейскага горада, Гародня–Wrocław 2012]
Kraucewіcz A.K., Garady i zamki Biełaruskaga Paniamonnia XIV–XVII stst., Mіnsk 1991. [Краўцэвіч А.К., Гарады і замкі Беларускага Панямоння XIV–XVII cm cm., Мінск 1991.].
Mironowicz, Józef Bobrykowicz biskup białoruski, Białystok 2003. Orłowskij Je., Grodnienskaja starina, Grodna 1910. [Орловский Е., Гродненская старина, Гродна 1910.]
Orłowskij Je., Grodnienskija prawosławnyja cerkwi w XVI wiekie, „Grodnienskija Jeparchialnyja Wiedomosti”, 1904, № 16, s. 443–454. [Орловский Е., Гродненския православныя церкви в XVI веке, „Гродненския Епархиальныя Ведомости”, 1904, № 16, s. 443–454].
Pawluczuk U., Życie monastyczne w II Rzeczypospolitej, Białystok 2007.
Rąkowski G., Ilustrowany przewodnik po zabytkach Białorusi, Warszawa 1997.
Siemianczuk H., Grodno w średniowieczu i w czasach nowożytnych (w świetle źródeł archeologicznych), [w:] Archeologia Historica Polona, t. 3: Materiały z drugiej sesji naukowej Uniwersyteckiego Centrum Archeologii Średniowiecza i Nowożytności, red. J. Olczak, Toruń 1996.
Tkaczou M.A., Archieałagіcznyja pomnіkі g. Grodna, [w:] „Archieałagіcznyja pomnіkі Grodzienszczyny”, Grodna 1992. [Ткачоў М.А., Археалагічныя помнікі г. Гродна, [w:] Археалагічныя помнікі Гродзеншчыны, Гродна 1992.]
Trusow I.G., Prawosławnyje chramy Grodno. Kratkij oczerk istorii, Minsk 2008. [Трусов И.Г., Православные храмы Гродно. Краткий очерк истории, Минск 2008.]
Trusow O.A., Pamiatniki monumientalnogo zodczestwa Biełarussii ХI–XVII ww. Architiekturno-archieołogiczeski analiz, Minsk 1998. [Трусов O.A., Памятники монументального зодчества Беларуссии ХI–XVII вв. Архитектурно-археологический анализ, Минск 1998.]
Walczyn F., Grodno, [w:] Miasta wielu religii. Topografia sakralna ziem wschodnich dawnej Rzeczpospolitej, red. M. Jakubowskiego, M. Sasa, F. Walczyna, Warszawa 2016.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2023 Uniwersytet Warszawski, Instytut Studiów Interkulturowych Europy Środkowo-Wschodniej

Praca jest udostępniana na licencji Creative Commons Attribution 3.0 Unported License.