Prawosławne cerkwie Grodna w czasach Rzeczypospolitej Obojga Narodów

Autor

DOI:

https://doi.org/10.32612/uw.2543618x.2023.pp.25-53

Słowa kluczowe:

Grodno, Cerkiew prawosławna, unia brzeska, przemiany konfesyjne i etniczne

Abstrakt

Artykuł ukazuje losy grodzieńskich cerkwi prawosławnych po wprowadzeniu na terytorium Rzeczypospolitej Obojga Narodów unii brzeskiej. Opisuje proces zaboru prawosławnych świątyń dokonany przez Cerkiew unicką i Kościół rzymskokatolicki oraz porusza kwestię przejmowania cerkiewnych gruntów. Celem artykułu nie jest tylko przedstawienie degradacji materialnego dziedzictwa Cerkwi prawosławnej, lecz również zobrazowanie przyczyn transformacji konfesyjno-etnicznej Grodna odzwierciedlonej w architekturze sakralnej tego miasta.

Wyświetlenia: 22Pobrania: 1

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Bibliografia

Źródła drukowane

Akty izdawajemyje Kommissijeju,Wysoczajsze uczrieżdiennoju dła razbora driewnich aktow w Wilnie, t. I: Akty Grodnienskago Ziemskogosuda, Wilna 1865. [Акты издаваемые Kоммиссиею, Высочайше учрежденною дла разбора древнихъ актовъ въ Вильне, t. I: Акты Гродненскаго Земского Суда, Вильна 1865.]

Akty izdawajemyje Wilenskoju archieograficzeskoju komissijeju. t. VII: Akty Grodnienskogo gorodskogo suda, Wilna 1874. [Акты издаваемые Виленскою археографическою комиссиею, t. VII: Акты Гродненского городского суда, Вильна 1874.]

Akty Izdawajemyje kommissijeju, Wysoczajsze uczrieżdiennoju dła razbora driewnich aktow, t. XXI, Akty Grodnienskago Ziemskogo Suda, Wilna 1894. [Акты издаваемые Kоммиссиею, Высочайше учрежденною дла разбора древнихъ актовъ, t. XXI: Акты Гродненскаго Земского Суда, Вильна 1894.]

Akty izdawajemyje Kommissijeju, Wysoczajsze uczrieżdiennoju dła razbora driewnich aktow, t. XXXIII: Akty otnosiaszczijesia k istori Zapadnorusskojcerkwi, Wilna 1908. [Акты издаваемые Kоммиссиею, Высочайше учрежденною дла разбора древнихъ актовъ, t. XXXIII: Акты относящиеся къ истори Западнорусской церкви, Вильна 1908.]

Akty otnosiaszczіiesia k istorіizapadnoj Rossiі, sobranyje i izdanyje Archieograficzeskoj Kommissijeju, t. I, Sankt-Pietierburg 1846. [Аты относящіеся к исторіи Западной Россиі, собраные и изданые Археографической Коммиссиею, t. I, Санкт-Петербургъ 1846.]

Pamiatnaja kniżka grodnienskoj gubiernii na 1866 god, Grodno 1866. [Памятная книжка гродненской губернии на 1866 годъ, Гродно 1866.]

Piscowaja Kniga Grodnienskoj Ekonomii, t. 2, Wilno 1882. [Писцовая Книга Гродненской Экономии, t. 2, Вильно 1882.]

Połnoje Sobranijerusskich Letopisiej, t. II: Ipatiejewskia Letopisʹ, Sankt-Pietierburg. [Полное Собрание Русскихъ Летописей, т. II: Ипатеевскя Летопись, Санкт-Петербург]. Opracowania

Borowik P., Jurydyki Miasta Grodna w XV–XVIII wieku. Stanowy podział nieruchomości, Supraśl 2005.

Czeriepica W.N., Grodnienskij prawosławnyj niekropol (s driewniejszych wriemien do naczała XX wieka), Grodno 2001. [Черепица В.Н., Гродненский православный некрополь (с древнейших времен до начала ХХ века), Гродно 2001.]

Czerniawski I.M., Architiekturno-archieołogiczeskije issledowanija w Grodno i Mogilewie. Archieołogiczeskije otkrytija 1980 goda, Minsk 1981. [Чернявски И.М., Архитектурно-археологические исследования в Гродно и Могилеве. Археологические открытия 1980 года, Минск 1981.]

Gardziejeў Ju., Magdeburskaja Garodnia, Grodnia–Wrocław 2008. [Гардзееў Ю., Магдэбурская Гародня, Гродна–Уроцлаў 2008.]

Gordziejew J., Socjotopografia Grodna w XVIII wieku, Toruń 2002.

Jakimowicz Ju. A., Zodczestwo Biełarusi CHVI – sieriediny XVII ww., Minsk 1991. [Якимович Ю. А., Зодчество Беларуси ХVI – середины XVII вв., Минск 1991.]

Jodkowski J., Grodno, Wilno 1923.

Karnialuk W., Szwied W., Grodnaznaustwa.Gіstoryja jeurapiejskaga gorada, Garodnia–Wrocław 2012. [Карнялюк В., Швед В., Гродназнауства. Гісторыя еўрапейскага горада, Гародня–Wrocław 2012]

Kraucewіcz A.K., Garady i zamki Biełaruskaga Paniamonnia XIV–XVII stst., Mіnsk 1991. [Краўцэвіч А.К., Гарады і замкі Беларускага Панямоння XIV–XVII cm cm., Мінск 1991.].

Mironowicz, Józef Bobrykowicz biskup białoruski, Białystok 2003. Orłowskij Je., Grodnienskaja starina, Grodna 1910. [Орловский Е., Гродненская старина, Гродна 1910.]

Orłowskij Je., Grodnienskija prawosławnyja cerkwi w XVI wiekie, „Grodnienskija Jeparchialnyja Wiedomosti”, 1904, № 16, s. 443–454. [Орловский Е., Гродненския православныя церкви в XVI веке, „Гродненския Епархиальныя Ведомости”, 1904, № 16, s. 443–454].

Pawluczuk U., Życie monastyczne w II Rzeczypospolitej, Białystok 2007.

Rąkowski G., Ilustrowany przewodnik po zabytkach Białorusi, Warszawa 1997.

Siemianczuk H., Grodno w średniowieczu i w czasach nowożytnych (w świetle źródeł archeologicznych), [w:] Archeologia Historica Polona, t. 3: Materiały z drugiej sesji naukowej Uniwersyteckiego Centrum Archeologii Średniowiecza i Nowożytności, red. J. Olczak, Toruń 1996.

Tkaczou M.A., Archieałagіcznyja pomnіkі g. Grodna, [w:] „Archieałagіcznyja pomnіkі Grodzienszczyny”, Grodna 1992. [Ткачоў М.А., Археалагічныя помнікі г. Гродна, [w:] Археалагічныя помнікі Гродзеншчыны, Гродна 1992.]

Trusow I.G., Prawosławnyje chramy Grodno. Kratkij oczerk istorii, Minsk 2008. [Трусов И.Г., Православные храмы Гродно. Краткий очерк истории, Минск 2008.]

Trusow O.A., Pamiatniki monumientalnogo zodczestwa Biełarussii ХI–XVII ww. Architiekturno-archieołogiczeski analiz, Minsk 1998. [Трусов O.A., Памятники монументального зодчества Беларуссии ХI–XVII вв. Архитектурно-археологический анализ, Минск 1998.]

Walczyn F., Grodno, [w:] Miasta wielu religii. Topografia sakralna ziem wschodnich dawnej Rzeczpospolitej, red. M. Jakubowskiego, M. Sasa, F. Walczyna, Warszawa 2016.

Przegląd Środkowo-Wschodni - okładka 8/2023

Opublikowane

03.12.2023

Jak cytować

Sawicki, P. (2023). Prawosławne cerkwie Grodna w czasach Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Przegląd Środkowo-Wschodni, 8, 25-53. https://doi.org/10.32612/uw.2543618x.2023.pp.25-53